«СЕЗНЕҢ КОЯШЫГЫЗ ТӨЕНЕН КАЙДА ЧИШӘ?»

«Хуун-Хуур-Ту» –Тыва теленнән тәрҗемә итсәк, «кояшның, төенен чишеп, болытлар арасыннан як-якка таралуы» дигән мәгънәгә ия. Ягъни, тамак җыруын башкарганда, тавыш та шулай – бер төйнәлештән, нур сыман, чәчелеп китә дә тарала-тарала-тарала.

Рәсми рәвештә Тыва музыкасын Нобель премиясе иясе, атаклы физик Ричард Фейнман ачкан, диләр. Имеш, ул гомере буе Тывада булып кайтырга хыялланган, әмма совет визасын юнәтә алмаганга, хыялы да тормышка ашмаган. Шулай да тыва тамак җырулары тупланган язманы этномузыкант Теодор Левинга тыңлатып карый ул. Соңгысы бу аһәңнәрдән шулкадәр тәэсирләнә ки, кичекмәстән «коточкыч авазлар»ның ияләрен күрергә тели.

1987 елда Теодор Левин Тыва Совет республикасына экспедиция оештыру бәхетенә ирешә. Тывага аяк баскан чит ил кешеләреннән беренчеләр исемлегендә ул.

Кызылга барып җиткәч, Левин шәһәр читендәге ташландык баракларда ачлы-туклы яшәүче 4 музыкант белән таныша. Бу әлеге дә баягы «Хуун-Хуур-Ту» төркеме була да инде. Дөрес, ул чакта төркем «Кунгуртук» исемен йөртә әле.

Җыруларын тыңлаганнан соң, Левин музыкантларны АКШна чакыра. Шуннан башлана да инде... Хәзер аларны дөнья этно музыка сәнгатендәге иң шәп төркемнәрнең берсе дип исәплиләр, җир шарының теләсә кайсы почмагында көтеп алалар, алкышлыйлар, алар белән уртак язмалар эшләргә хыялланалар.

13 март көнне алар – Казанда.
Дулкынланып көтәм...
Ул кичне кояш,
төенен чишеп,
Татар дәүләт филармониясе
сәхнәсендә
чәчеләчәк.