НИ ӨЧЕН БЕЗ ҮЗ ТОРМЫШЫБЫЗНЫ БАШКАЛАРНЫКЫ БЕЛӘН ГЕЛ ЧАГЫШТЫРАБЫЗ?

Социаль челтәрләрдә кемнеңдер сәяхәттән фотоларын күрәбез, кемнеңдер зур уңышларга ирешүе турында укыйбыз, ә кемдер бәхетле мизгелләре белән уртаклаша. Шул вакытта үз тормышыбызга да башкача карый башлыйбыз: «Ни өчен минем тормышым алай түгел?», «Ни өчен башкаларның барысы да килеп чыга, ә минем кулымнан берни дә килми кебек?» дигән сораулар туа. Кайчак хәтта үзебездә булган яхшы нәрсәләрне дә күрми башлыйбыз.

Ни өчен без башкаларның тормышына шулкадәр игътибар итәбез һәм үзебезне алар белән чагыштырудан туктый алмыйбыз?

Кеше – җәмгыятьтә яшәүче зат. Без кечкенәдән үк үзебезне әйләнә-тирәдәгеләр белән чагыштырырга өйрәнәбез. Мәктәптә кемнеңдер билгеләре яхшырак, кемдер спортта уңышлырак, ә кемнеңдер дуслары күбрәк. Үсмер чакта бу аеруча сизелә, чөнки нәкъ шул чорда кеше үзен, үз мөмкинлекләрен һәм җәмгыятьтәге урынын аңларга тырыша.

Башкаларга карап, без үзебезнең нинди булуыбызны һәм нәрсәгә сәләтле икәнебезне аңларга омтылабыз. Кайчак бу чыннан да файдалы: кемнеңдер тырышлыгын күреп, без дә үсәргә, яңа нәрсә өйрәнергә, максатларыбызга ирешергә телибез.

Ләкин чагыштыру үзебезне кимсетүгә әйләнсә, ул инде үсәргә түгел, ә үз-үзебезгә ышанычны югалтырга этәрә.

Социаль челтәрләр безнең карашыбызны ничек үзгәртә?

Бүген үз тормышыбызны башкаларныкы белән чагыштыруны социаль челтәрләр тагын да көчәйтә. Элек без күбрәк сыйныфташларыбыз, дусларыбыз һәм туганнарыбыз белән чагыштырсак, хәзер берничә минут эчендә меңләгән кешенең тормышын күрә алабыз.

Кемдер кыйммәтле кием сатып ала, кемдер диңгез буенда ял итә, кемдер зур шәһәрдә яши, ә кемдер яңа уңышлары турында сөйли. Экран аша караганда, башкаларның тормышы гел матур, кызыклы һәм вакыйгаларга бай булып күренә. Ә үзебезнең гадәти көннәребез андый түгел кебек тоела башлый.

Ләкин монда бер мөһим нәрсәне истә тотарга кирәк: социаль челтәрләрдә без кешенең бөтен тормышын түгел, ә ул күрсәтергә теләгән өлешен генә күрәбез. Матур фотолар, уңышлар, сәяхәтләр күрсәтелә, ә уңышсызлыклар, борчулар һәм көндәлек мәшәкатьләр еш кына экран артында кала.

Без үз тормышыбызны тулысынча беләбез – шатлыкларыбызны да, хаталарыбызны да, авырлыкларыбызны да. Ә башкалар турында берничә фото һәм пост буенча фикер йөртәбез.

Нәтиҗәдә, үзебезнең реаль тормышыбызны башка кешенең иң матур мизгелләре белән чагыштырабыз. Бу – гадел чагыштыру түгел.

Ни өчен безгә башкаларның фикере мөһим?

Чагыштыруның тагын бер сәбәбе – җәмгыятьнең бездән нәрсә көтүе. Кайвакыт без үзебезнең нәрсә теләвебезне түгел, ә башкалар алдында ничек күренүебезне күбрәк уйлыйбыз.

Мәсәлән, кемдер яхшы билгеләр ала, чөнки белем аның өчен мөһим. Ә кемдер башкалардан начаррак күренмәс өчен генә тырыша. Кемдер популяр булырга омтыла, ә кемдер башкаларның тормышына карап, үзе дә нәкъ шулай яшәргә тиеш дип уйлый башлый.

Шул рәвешле, үз теләкләребез белән җәмгыять көткән нәрсәләрне бутау җиңел. Нәтиҗәдә, без үзебезгә туры килмәгән максатлар артыннан куарга мөмкинбез.

Һәрвакыт бездән уңышлырак, популяррак яки күбрәккә ирешкән кеше табылачак. Ләкин бу безнең уңышларыбызны кечерәйтми.

Һәр кешенең үз шартлары, үз мөмкинлекләре һәм үз юлы бар. Бер кешенең нәтиҗәсен икенче кеше өчен мәҗбүри норма итеп кабул итү дөрес түгел.

Чагыштыру безгә нәрсә бирә һәм нәрсәне ала?

Чагыштыруның уңай ягы да бар. Башкаларның тәҗрибәсе безгә яңа идеяләр бирергә, максатлар куярга, мөмкинлекләребезне киңәйтергә ярдәм итә ала.

Иң мөһиме – башкаларның уңышын үзебезнең җитешсезлегебезгә дәлил итеп түгел, ә өйрәнү мөмкинлеге итеп күрү.

Әгәр чагыштыру көндәлек гадәткә әйләнә икән, без үзебездә булмаган нәрсәләргә генә игътибар итә башлыйбыз. Булганнарыбызның кадере кими, үз уңышларыбыз да җитәрлек түгел кебек тоела.

Моннан тыш, без кешенең уңышын күрәбез, ләкин аның моңа кадәр нинди юл үткәнен белмибез. Берәүгә җиңел бирелгән нәрсә икенче кешедән күп вакыт һәм тырышлык таләп итәргә мөмкин.

Башкаларның нәтиҗәсен күрү – аларның бөтен тарихын белү дигән сүз түгел.

Үз тормышыбызны ничек кабул итәргә өйрәнергә?

Башкалар белән чагыштырудан тулысынча баш тарту җиңел түгел. Без кешеләр арасында яшибез һәм табигый рәвештә үзебезне алар белән чагыштырабыз. Ләкин бу гадәтнең безгә ничек тәэсир итүен аңларга өйрәнергә мөмкин.

Беренчедән, социаль челтәрләрдә күргән һәр нәрсәне чынбарлыкның тулы картинасы итеп кабул итмәскә кирәк. Матур фото кешенең тормышы һәрвакыт матур дигән сүз түгел.

Икенчедән, үзебезнең кечкенә уңышларыбызны да күрергә өйрәнү мөһим. Яңа нәрсә өйрәнү, авыр эшне тәмамлау, күптән кичектергән эшкә тотыну – болар да үсеш билгесе.

Уңыш һәрвакыт зур бүләк, югары билге яки башкаларның мактавы белән генә үлчәнми.

Өченчедән, үзебезне башкалар белән түгел, ә элекке үзебез белән чагыштыру файдалырак. «Мин нәрсәгә өйрәндем?», «Нәрсәдә алга киттем?», «Нинди авырлыкны җиңдем?» дигән сораулар үз үсешебезне күрергә ярдәм итә.

Тагын бер мөһим сорау бар:

«Мин моны чыннан да теләгәнгә эшлимме, әллә башкалардан ким булмас өчен генәме?»

Бу сорау безгә үз теләкләребезне читтән тагылган максатлардан аерырга ярдәм итә.

Һәм, әлбәттә, үзеңә вакыт бирү мөһим. Кемдер үз юлын иртәрәк таба, кемгәдер моның өчен күбрәк вакыт кирәк. Бу – нормаль хәл.

Тормышта барысы да бер үк вакытта һәм бер үк тәртиптә булырга тиеш түгел.

Башкаларның уңышларына сөенә белү дә мөһим. Бер кешенең уңышы икенче кешенең уңышсызлыгы дигән сүз түгел. Башкаларга сокланырга, алардан өйрәнергә һәм шул ук вакытта үз тормышыңны да кадерләргә мөмкин.

НӘТИҖӘ ЯСАП

Ни өчен без үз тормышыбызны башкаларныкы белән гел чагыштырабыз? Чөнки без үзебезне аңларга, җәмгыятьтәге урыныбызны табарга һәм дөрес юлдан баруыбызга ышанырга телибез. Социаль челтәрләр һәм башкаларның фикеренә артык бәйле булу бу гадәтне тагын да көчәйтә.

Ләкин башкаларның тормышы – безнең тормыш өчен үлчәү берәмлеге түгел. Һәркемнең үз тарихы, үз мөмкинлекләре һәм үз вакыты бар.

Бәлки, башкаларның нәрсәгә ирешүен күзәтү урынына, үзебезнең нинди юл үтүебезгә ешрак игътибар итәргә кирәктер. Кечкенә уңышларыбызны күрү, хаталарыбыздан өйрәнү һәм үз теләкләребезне аңлау безгә үз тормышыбызны күбрәк кадерләргә ярдәм итә.

Чөнки тормышның максаты – башкалардан яхшырак булу түгел, ә үзең өчен мәгънәле тормыш төзү.

Башкаларның уңышы безгә үзебезне кимрәк хис иттерергә тиеш түгел. Киресенчә, ул мөмкинлекләрнең күп булуын күрсәтә ала. Ә иң мөһиме – чит кеше тормышын күзәтеп кенә калмыйча, үз тормышыңны яшәргә онытмау.