НИ ӨЧЕН БЕЗ АШЫЙСЫБЫЗ КИЛМӘСӘ ДӘ, СУЫТКЫЧНЫ АЧАБЫЗ?

Без суыткычны күңелсезләнгәндә, авыр көннән соң кухняга кергәч яки эчендә нәрсәдер үзгәргәндер кебек тоелганда ачабыз. Кайвакыт аны ябабыз да, берничә минуттан соң яңадан ачабыз. Әгәр чыннан да ач түгел икән, ни өчен шулай эшлибез?

Суыткыч безнең өчен күптән инде ризык саклый торган урын гына түгел. Ул көн дәвамында кечкенә генә тәнәфес ясау өчен бер сәбәпкә дә әйләнде. Кайвакыт нәрсә белән шөгыльләнергә белмәгәндә, игътибарны башка нәрсәгә юнәлтергә теләгәндә яки көндәлек мохитне бераз үзгәртергә кирәк булганда, суыткычны ачу иң җиңел юл булып тоела.

Ачлык һәм нәрсә дә булса ашарга теләү – бер үк нәрсә түгел. Чын ачлык гадәттә әкренләп барлыкка килә: организмга чыннан да энергия кирәк була. Ә менә берәр тәмле нәрсә ашыйсы килү кинәт кенә туарга мөмкин. Без әле генә ашаган булсак та, нигәдер печенье, бутерброд яки башка тәмле ризык турында уйлый башлыйбыз.

Бу бигрәк тә күңелсезләнгән вакытта еш очрый. Кызыклы шөгыль җитмәгәндә, миебез яңа тәэсир эзли. Ризыкның тәме дә, хәтта нәрсә ашарга икәнен сайлау процессы да безне бераз мавыктыра ала. Шуңа күрә кеше суыткыч янына ач булганга гына түгел, ә яңалык яки яңа тәэсир теләгәнгә дә килә.

Кайвакыт без суыткычны бөтенләй уйламыйча, автоматик рәвештә ачабыз. Мәсәлән, өйгә кайтабыз – беренче эш итеп кухняга керәбез. Сериал карыйбыз – нәрсә дә булса ашыйсы килә. Дәресләрне тәмамлыйбыз – ашап алырга теләк туа.

Шулай итеп, гадәт формалаша: билгеле бер хәл ризык белән бәйләнә башлый. Моның өчен хәтта чыннан да ач булу да кирәк түгел. Организм таныш эзлеклелекне генә хәтерли: күңелсезлек → кухня → суыткыч → ризык.

Шуңа күрә кайвакыт без суыткычны ачып, берничә секунд эченә карап торабыз да: «Мин бит ашарга бөтенләй теләмим», – дип уйлыйбыз. Әмма гадәти хәрәкәт инде ясалган була.

Тагын бер сәбәп – эмоцияләр. Авыр көннән соң ял итәсе килә, күңелгә тигән сөйләшүдән соң башка нәрсә турында уйларга телисең, ә мөһим хәбәр көткәндә үзеңне нәрсә белән дә булса мәшгуль итәсең килә. Мондый вакытта ризык күңелне күтәрү һәм уйлардан бераз читләшү ысулына әйләнергә мөмкин.

Әлбәттә, кайвакыт тәмле ризык ашыйсы килү – гадәти хәл. Монда сүз үзеңне тыю турында бармый. Иң мөһиме – ризыкның күңелсезлек яки начар кәеф белән көрәшүнең бердәнбер ысулына әйләнмәве.

Киләсе тапкыр кулыгыз суыткыч ишегенә үзе үк үрелгәндә, бер мизгелгә туктап: «Мин чыннан да ачмы, әллә миңа бары тик күңелсезме?» – дип үзегездән сорап карагыз.

Җавап, әлбәттә, «ашарга ярамый» дигән сүз түгел. Әгәр ашыйсыгыз килә икән – ашарга мөмкин. Әгәр ачлык булмаса, үзегезгә хәзер чыннан да нәрсә кирәклеген аңларга тырышып карарга була: ял итәргәме, күңел ачаргамы, кем беләндер сөйләшергәме яки бары тик кечкенә генә тәнәфес ясаргамы?

Ахыр чиктә, без суыткычны һәрвакыт ачлыктан гына ачмыйбыз. Кайвакыт анда без ризык түгел, ә яңа тәэсир, таныш гадәт, уйлардан бераз читләшү яки күңелсез көн уртасында кечкенә генә бер үзгәреш эзлибез. Бәлки, шуңа күрә дә суыткыч кухнядагы иң еш ачыла торган ишекләрнең берседер – хәтта без бөтенләй ашарга җыенмаганда да.