КРАХМАЛ ЭЗЛӘҮ ЭКСПЕРИМЕНТЫ

Крахмал дигән матдәне сез көнкүрештә еш очратасыз. Ул бәрәңгедә, дөгедә, токмачта, икмәктә, кукурузда бар. Ләкин аның булуын ничек белергә соң? Әйдәгез, эксперимент үткәрик.

Моның өчен түбәндәгеләр кирәк:

1. крахмал (ярты чәй кашыгы);

2. су;

3. йод;

4. ике стакан;

5. кашык;

6. пипетка.

Эксперимент этаплары

I. Беренче стаканга ярты чәй кашыгы крахмал салабыз. Бераз су салып, яхшылап болгатабыз. Эремә аксыл төскә керәчәк.

II. Икенче стаканга су гына салабыз.

III. Ике стаканга да бер-ике тамчы йод тамызабыз. Беренче стаканда су шундук шәмәхә төскә керәчәк, ә икенче стакандагы су сары булып кала.

Нәтиҗә: крахмал булган стаканда йод эзсез югалмый, ул крахмал белән бәйләнешкә керә. Бу бәйләнеш нәтиҗәсендә су шәмәхәгә әйләнә. Крахмал булмаган стаканда йод сарылыгын саклый.

Фәнни аңлатма: Йод крахмалның молекуляр төзелешенә керә. Алар очрашканда, аерым комплекс хасил була. Бу комплекс яктылыкны башкача сеңдерә, шуңа күрә шәмәхә төс барлыкка килә. Бу реакцияне галимнәр анализ өчен еш кулланалар.

Көнкүрештә куллану: Сез бу ысулны ризыкта крахмал булу/булмавын тикшерү өчен куллана аласыз. Мәсәлән, бер кисәк ак ипигә яисә бәрәңге боламыгына йод тамызыгыз. Аларның шәмәхә төскә керүе крахмал бар дигәнне аңлата. Шулай ук соус яки майонезга да йод тамызып карый аласыз. Әгәр зәңгәрләнә икән, димәк, составында крахмал бар (сыйфатлы соуста крахмал булырга тиеш түгел).

Искәртү! Эксперимент вакытында сак булыгыз. Кулыгызга йод тигән икән, сабын белән әйбәтләп ул тиресендә юыгыз. Йодны тәмләп карарга яки күзгә тамызырга ярамый. Экспериментны әти-әни күзәтүе астында үткәрү хәерле.