БЕР КӨЙ – ҺӘМ СИН КАБАТ БАЛАЧАКТА

Кайчак радиодан очраклы гына таныш бер көй яңгырый – һәм берничә секунд эчендә син инде бөтенләй башка җирдә буласың. Әбинең өендә, мәктәп ишегалдында, әти-әниең белән машинада яки беренче мәхәббәтең белән бәйле бер мизгелдә... Бер генә җыр ничек итеп еллар буе онытылып торган хатирәләрне шулкадәр тиз уята ала соң?

Моның сере – музыка, хәтер һәм хисләр арасындагы көчле бәйләнештә.

Балачак җырлары безнең өчен гади генә музыкаль композицияләр түгел. Алар – үткән тормышыбызга алып керә торган үзенчәлекле «ачкычлар». Һәр кешенең диярлек үз тормыш саундтрегі бар: кемдер өчен ул яраткан фильмнан көй, кемдер өчен иске магнитофоннан яңгыраган җыр, ә кемдер өчен әнисе яки әбисе көйләгән бишек җыры.

Шуңа күрә кайбер көйләр еллар узса да онытылмый. Киресенчә, вакыт үткән саен алар тагын да кадерлерәк була бара.

Музыка хәтерне ничек «кабыза»?

Музыка тыңлаганда миебезнең бер генә өлеше түгел, берничә зонасы берьюлы эшкә җигелә. Без тавышны ишетәбез, ритмны һәм көйне кабул итәбез, шул ук вакытта музыка хисләр һәм хатирәләр белән дә бәйләнешкә керә.

Шуңа күрә билгеле бер җыр безнең өчен конкрет вакыйга белән бәйләнеп калырга мөмкин. Әйтик, җәйге ялда һәр көн бер үк альбомны тыңлагансың икән, еллар үткәч тә шул җырны ишетү белән җәй, кояш, юл, кешеләр һәм ул вакыттагы хисләр яңадан искә төшәргә мөмкин.

Аеруча балачак һәм үсмерлек чорында музыка көчле эз калдыра. Чөнки бу вакытта без күп нәрсәне беренче тапкыр кичерәбез: беренче зур дуслык, беренче гашыйк булу, беренче мөстәкыйль сәяхәтләр, мәктәп бәйрәмнәре, дискотекалар...

Ә «беренче тапкыр» булган вакыйгалар, гадәттә, көчле эмоцияләр белән бәйле була. Музыка исә шул хисләргә беркетелеп кала. Бер көй белән бөтен бер күренеш кайта Иске җырны ишеткәч, без кайчак көйнең үзен генә түгел, аның белән бәйле вак детальләрне дә хәтергә төшерәбез.

Мәсәлән:

кышкы кичтә тәрәзә янында чәй эчүне;

ял көннәрендә әти-әниләр белән машинада баруны;

мәктәп дискотекасын;

җәй көне дуслар белән ишегалдында утыруны;

өйдә иске телевизор яки магнитофоннан җыр тыңлауны.

Хәтта кайбер исләр, тавышлар һәм шул вакыттагы кәеф тә кире кайтырга мөмкин. Шуңа күрә музыка бер хатирәне генә түгел, ә бөтен бер атмосфераны яңарта кебек.

Ни өчен балачак көйләре аеруча кадерле?

Еллар үткән саен безнең тормышыбыз үзгәрә: җаваплылык арта, мәшәкатьләр күбәя, көннәр тизрәк үтә башлаган кебек тоела. Ә балачак белән бәйле җырлар безне тормышның башка чорына алып кайта. Ул чакта дөнья зуррак, җәй озынрак, ә гадәти бер көн дә вакыйгаларга байрак булып тоелгандыр. Шуңа күрә таныш көйне ишеткәндә без җырның үзен генә түгел, шул вакыттагы үзебезне дә сагынабыз. Кайчак музыка ярдәмендә без күптән онытылган хисне – тынычлыкны, шатлыкны, дуслыкны яки ниндидер җылы мизгелне яңадан тоябыз.

Димәк, җыр – кечкенә вакыт машинасы

Музыка безне чын мәгънәсендә үткәнгә кайтара алмый, әлбәттә. Әмма берничә минутка булса да элеккеге хатирәләрне яңартырга сәләтле. Шуңа күрә кайчак иске плейлистны ачып, балачактагы яраткан җырыңны кабызу күңелгә бик тә җылы тәэсир итә.