ЕГЕТЛӘРНЕ ЧЫН ИР-АТ ИТЕП НИЧЕК ТӘРБИЯЛӘРГӘ?

Бу сорау яшүсмерләрне тәрбияләүче әти-әниләрдә аеруча еш туа. Кызганыч, гаиләдә ир-ат тарафыннан тәрбия булмаса, белем бирү йортларына гына таянып булмый. Шуңа да, дәүләт тарафыннан оештырылган махсус программалар кирәклеге көн кебек ачык. Кызганыч, хәзерге вакытта бу юнәлештә дәүләт программасы юк, әмма активистлар йоклап ятмый – алар үзләре үк махсус проектлар уйлап таба. “Ир-ат булырга яратылган” («Рожденный быть мужчиной») программасы – шундыйлардан.

Проект 12-16 яшьлек малайларга багышланган. Гадәттә, әлеге дәресләргә балаларын берүзләре тәрбияләүче әниләр алып килә икән. Алар егетләрне чын ир-ат итеп тәрбияләү өчен максималь рәвештә уңайлы шартлар тудыру яклы. Программа 300 яшүсмерне колачларга өлгергән инде. Әмма программа чынлыкта әле башланып кына китә. Аның беренче этабы 8 айга сузылачак. Өч еллык укыту программа булдыру өчен махсус методика да төзелә. Шулай итеп, авторлар Татарстан Мәгариф министрлыгыннан моның өчен лицензия алырга телиләр.

30 сентябрьдә Үз-үзләрен асоциаль тотышлы яшүсмерләрнең үсешен коррекцияләү үзәге Иҗтимагый палатасында бу уңайдан түгәрәк өстәл узды. Әлеге программаны 22 сентябрьдә “Крылья Советов” паркында тәкъдим иткән булганнар.

Алмаз Төхвәтуллин, “Ир-ат булырга яратылган” программасының авторы:

– Безнең төп максатыбыз малайларны тәрбияләгәндә, комплекслы якын килү методын куллану. Көч ягыннан түгел, ә аларны кызыксындырып тәрбияләү. Мисал өчен, конструктор җыю, актерлык осталыгы, компьютер уеннары, шахмат, блогерлык ярдәмендә уенга җәлеп итеп, малайларны гомуми кешелек кыйммәтләренә тарту. Без гаилә кыйммәтләрен пропагандалыйбыз. Мисал өчен, һәр ай өчен аерымы бирем була. Егетләр, зур ир-атлар – безнең тренерлар – белән аралашып, үзен-үзе тәрбияли алачак.

Шушы программа ярдәмендә кешелек кыйммәтләрен дә пропагандаларга җыеналар. Көчсезләрне яклау, гүзәл затларга хөрмәт белән карау шушы программа ярдәмендә тренерлардан егетләргә күчәргә тиеш. Хәзерге вакытта әлеге программа буенча дәресләр “Арслан” көрәш клубында алып барыла.

Әлеге программада катнаша башлаган егетләрне башта сыйныйлар. Яшүсмерләрнең беренче нәтиҗәләрен 2-3 айлык укудан соң күреп булачак. Мисал өчен, шушы программа буенча махсус очколар алыр өчен, егетләр өйдә өй эшләрен башкара. Шулай итеп, малайны мәҗбүриләргә кирәкми, ул үзе белеп эшли башлый, дип саный программа авторы.

Әлбәттә, малай кешенең эчке тотрыклылыгы булмаса, баланың кыйммәтләре булмый, ул төре деструктив берләшмәләргә тиз җәлеп ителә. Аларга төгәл иерархия булган берләшмә кирәк. Шуңа күрә шушы программадагы олы ир-ат берләшмәләрендә киләчәк буын тәрбияләнергә тиеш, дип саныйлар.

Программаны берничә ысул ярдәмендә тормышка ашырырга җыеналар:

– балалар белән аларның телендә аралашу (аларның уеннарын уйнап, әкрен генә үз уеныңа җәлеп итү);

– яшүсмернең шәхси уңышларын, казанышларын тану;

– бала өчен кадерле булган кыйммәтләргә карата фикерен тыңлау.

Кызганыч, бүген гаиләләр таркалу тенденциясе шулкадәр зур ки: хәзерге вакытта Татарстанда һәр алтынчы бала тулы булмаган гаиләдә үсә. “Бала өчен әтисе белән әнисе арасындагы мөнәсәбәтләр хәтта алар тарафыннан яшүсмергә ниндидер материаль әйбер алып бирүдән дә кадерлерәк”, – дип саный Алмаз Төхвәтуллин.

Гаилә психологы, ике бала әнисе Анна Мәгъсүмова фикеренчә, гаиләдә хатын-кыз ярата һәм хөрмәт итә торган кеше генә булып калмыйча, көчле дә булырга тиеш, дип уйлый.

Татарстанда Терроризмга каршы комиссия аппараты җитәкчесе Илдар Галиев исә башка төрле фикердә. “Бүгенге заманда ир-атлар әти функциясен һәрчак үтәми. Хәзерге вакытта балигъ булмаганнар эше буенча республика комиссиясе районнарда да эшләп килә. Бу юнәлештә җәмәгать тәрбиячеләрен әзерләү турында да канун кабул ителгән. Психолог сүзенә карата шуны әйтәсем килә: хатын-кызга – әни кешегә көчлелек сыйфатларыннан кала, мәрхәмәт, кешене ничек бар, шулай кабул итү сыйфатларына да ия булу кирәктер”, – ди ул.

Шунысы да бар: әлеге программа ярдәмгә мохтаҗ булган бөтен балаларга да булыша алмыйлар. Чөнки проектта бер баланы укытыр өчен, 4 баланың биредә тәрбияләнүе өчен акча түләнгән булуы тиеш.

Түгәрәк өстәл нәтиҗәсендә әлеге программаны республикакүләм дәрәҗәгә чыгарырга, Татарстанның Яшьләр эшләре, Хезмәт, мәшгүльлек һәм социаль яклау министрлыклары, Бала хокуклары буенча вәкаләтле вәкил белән фикер алышырга, аларга тәкъдим итү турында фикергә килделәр.

Фотолар "РБМ" проектының вконтакте төркеменнән алынды

Тагын укырга: 

ЧЫН ИР-АТЛАРНЫ НИЧЕК ТӘРБИЯЛИЛӘР?

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 21 сентябрь 2019 - 20:55
    НИГЕЗ ЙОРТ Сания карчыкның бәгыренә төшкән сагыш иксез-чиксез иде. Бу сагышны бер генә үлчәмгә салып та, бер генә бизмәнгә куеп та булмыйдыр. Ул аны гүя утырган эскәмиясенә мәңгелеккә беркетеп куйган да үзе башка җаннар эзләп китеп барган. Шуңа күрәдерме, Саниянең күңеленә авыр булса да, аның җаны тыныч иде...
    2743
    2
    57
  • 22 сентябрь 2019 - 14:14
    ВӘСИЛӘ Күпләр өчен мәктәпнең ямен алып китте Вәсилә апалары. Шул китүеннән башка килә алмады Вәсилә яраткан мәктәбенә. Авыр чир утыз ике яшьлек чибәр хатынны, аяктан яздырып, урынга беркетте. Көннән көнгә сүнә барды Вәсилә, корый барды. Хастаханәдә дә аңардан тиз баш тарттылар. Үзенә берни әйтмәсәләр дә, табиблар Вәсиләнең ире Ниязны ачыктан-ачык кисәттеләр: “Без ярдәм итәрлек түгел...” Бианасы Кәримә карчык киленен им-томлап та карады. Тик Вәсиләне аягыннан еккан авыр чир китәргә килмәгән иде шул. Айлар буе ятты да ятты урында Вәсилә. Берни аңламаган биш яшьлек кызы Ләйлә белән аңардан да кечерәк улы Фәрит кенә: “Әни, тор инде. Кайчан мәктәпкә барасың?”, - дип җанын кыйдылар.
    2196
    1
    29
  • 12 октябрь 2019 - 11:30
    БУШ ЙОРТ Туганыннан артык күреп яраткан күршесе Зөһрә карчык үлеп, өч-дүрт ел үтүгә, аның өен авылның теге башында яшәгән ике балалы, яше утыздан арткан Зөлфәт сатып алгач, ялгызы яшәп яткан Гөлсемнең тынычлыгы югалды. Зөлфәтнең авыл халкына ясаган этлекләрен күреп-ишетеп белгән хатын, яңа күршеләре белән бик якыннан аралашмаса да, йорт-бакчалары терәлеп торгач, алардан качып та яши алмады.
    1944
    0
    15
  • 26 сентябрь 2019 - 15:08
    ПЕРӘ Вәсил бүген дә иртә таңнан, әнисе урыныннан кузгалып кыштыр-мыштыр йөри башлауга ук, йокысыннан торып утырды. Әнә ул инде кичтән үк әзерләп куелган утыннарны мичкә тутырып, ут үрләтеп җибәргән, сыерны савып кереп, сөтен дә сөзеп куйган. Менә хәзер самавырга чиләктән су салыр, торбасына яңа өлгергән кузлы күмерләрне өстәп җибәрер. Мичтә дөрләгән ялкынга, самавыр торбасы «тәрәзәчек»ләреннән күз кыскан кузларга карап утырырга ярата ул. Улының иртәләрен әнә шулай онытылып, утларны күзәтеп утыруын әнисе сизми диярлек. Сизеп тә игътибар итмиме? Комачауламагач, ярый, утырсын инде, ихтыяры, дияме?
    1919
    0
    14
  • 10 октябрь 2019 - 16:48
    ТУКТАЛЫШ “Тизрәк! Тизрәк!..” Кыска гына мизгелгә аңына килгән Айдар үз янында кайнашкан ак халатлы кешеләрнең кем икәнлеген дә, кая ашыкканнарын да аңламыйча, бөтен тәненә таралган кискен авыртудан тагын аңын җуйды... Тукталышта юл аша чыгарга басып торганда килеп бәрелгән машинаны ул хәтерләмәде. Изелгән аякларын бот төбеннән кисәчәкләрен белми иде әле утыз тугыз яшьлек авыл укытучысы...
    1803
    2
    24

  • 23 сентябрь 2019 - 15:32
    ЖВАЧКА: "БҮГЕН МИНЕМ ТУГАН КӨН!" Бүген без көненә берәр пачка чәйни торган ЖВАЧКАның туган көне. Аңа ничә яшь дип уйлыйсыз? Ничек уйлап тапканнар? Хәзер беләбез!
    179
    0
    0
  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    244
    0
    2
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019