САВАННА ЭССЕСЕ: АНДАГЫ ХАЙВАННАР НИЧЕК ЭССЕГӘ ЧЫДЫЙ?

Саваннада көннәр бик эссе була: кояш кыздыра, күләгә аз, ә суны һәрвакыт тиз генә табып булмый. Ләкин филләр, жирафлар, зебралар һәм мөгезборыннар мондый шартларда да яши ала. Аларның «кондиционеры» юк, ләкин табигать биргән үз җайланмалары бар.

Фил: колаклар – табигый җилпәзә

Филнең иң зур ярдәмчеләре – колаклары. Алар зур гына түгел, колак эчләрендә кан тамырлары да күп. Фил колакларын җилпегәндә, җылы кан тизрәк суына, ә аннары тән буйлап тарала.

Моннан тыш, филләр су коенырга һәм лайга батырга ярата. Лай тирене кояштан, бөҗәкләрдән һәм артык җылынудан саклый. Шуңа күрә фил өчен лай – чын табигый «крем» да, салкынча душ та.

Кызык факт: Африка филләренең колаклары Азия филләренекенә караганда зуррак. Бу да аларга эссе саваннада җылылыкны яхшырак чыгарырга ярдәм итә.

Жираф: таплар да эшли

Жирафның озын муены гына түгел, таплы тиресе дә игътибарга лаек. Галимнәр фикеренчә, жираф тәнендәге таплар җылылык алмашуда катнаша ала: таплар астында кан тамырлары күп, һәм алар аша җылылык тире өслегенә якынрак чыга.

Шуңа күрә жирафның таплары матур бизәк кенә түгел. Алар хайванга эссе көндә тән температурасын көйләүдә ярдәм итәргә мөмкин.

Кызык факт: жираф йөрәге бик көчле булырга тиеш, чөнки аңа канны озын муен буйлап баш миенә кадәр күтәрергә кирәк.

Зебра: сызыклары чебеннәрне бутый

Зебраның аклы-каралы сызыклары турында төрле фикерләр бар. Кайберәүләр алар тәнне суыта дип саный, ләкин бу версия тулысынча расланмаган. Ә менә сызыкларның чебеннәрдән сакларга ярдәм итүе турында дәлилләр күбрәк.

Чебеннәр зебра тиресенә төгәл генә төшеп утыра алмыйча буталырга мөмкин. Бу бик мөһим, чөнки саваннада бөҗәкләр хайваннарга авырулар да йоктыра ала.

Кызык факт: һәр зебраның сызыклары үзенчәлекле. Аларны кешенең бармак эзе белән чагыштырырга мөмкин.

Мөгезборын: лайлы «спа» һәм төнге тормыш

Мөгезборынның тиресе калын, ләкин ул да кояштан һәм бөҗәкләрдән саклануга мохтаҗ. Шуңа күрә мөгезборыннар еш кына лайда ауный. Лай кипкәч, тиредә саклагыч катлам кебек кала: ул кояш нурларыннан, бөҗәкләрдән һәм артык эсседән саклый.

Көннең иң кызу вакытында мөгезборын күбрәк ял итә, ә салкынчарак вакытта – иртән, кичен яки төнлә – азык эзләргә чыга.

Кызык факт: мөгезборынның мөгезе сөяктән түгел, ә кератиннан тора. Кеше тырнаклары һәм чәче дә шул матдәдән ясалган.

Табигать бик акыллы эш итә: һәр хайванның эсседән саклану өчен үз ысулы бар. Без дә алардан үрнәк ала алабыз: эсседә күләгә эзләргә, су эчәргә, җиңел кием кияргә кирәк.