НИ ӨЧЕН ҮСМЕРЛӘРНЕҢ ТАВЫШЫ ҺӘМ ТӘНЕ ҮЗГӘРӘ?

Үсмерлек чоры – кешенең организмы иң актив үзгәрешләр кичерә торган вакыт. Бу үзгәрешләр очраклы түгел: алар гормоннар эше һәм организмның өлгерүе белән бәйле. Түбәндә без тавыш һәм тәндәге үзгәрешләрнең ни өчен барлыкка килүен фәнни яктан аңлатабыз.

Гормоннар эшли башлый

Үсмерлек чорында эндокрин система активлаша. Баш миендәге гипофиз бизе организмга үсү турында «сигналлар» җибәрә. Шуның нәтиҗәсендә:

• кызларда – эстроген,
• малайларда – тестостерон

күләме арта. Нәкъ менә шушы гормоннар тән һәм тавыштагы үзгәрешләр өчен җаваплы.

Ни өчен тавыш үзгәрә?

Тавыш кыска гына вакыт эчендә түгел, ә акрынлап үзгәрә.

• Үсмерлек чорында тамак (гортань) үсә.
• Тавыш җепләре (голосовые связки) озынрак һәм калынрак була.
• Шуңа күрә тавыш түбәнрәк һәм көчлерәк яңгырый башлый.

Малайларда бу процесс аеруча сизелерлек: тавыш кисәк үзгәрергә, «сынып китәргә» мөмкин. Бу – нормаль физиологик күренеш. Кызларда да тавыш бераз тирәнәйә, ләкин ул алай нык сизелми.

Тән ничек үзгәрә?

Гормоннар тәэсирендә тәннең күп өлешләре яңадан формалаша:

• Сөякләр тиз үсә, кул-аяклар озая.
• Мускул массасы арта (аеруча малайларда).
• Май тукымасы бүленеше үзгәрә.
• Эчке органнар да үсә, алар яңа зурлыкка җайлаша.

Шуңа күрә кайчак үсмер үзен «уңайсыз» хис итә ала: кул-аяклар озын, хәрәкәтләр бераз кытыршы булып тоела. Бу вакытлы күренеш.

Ни өчен бит һәм тире үзгәрә?

Гормоннар май бизләре эшен көчәйтә. Нәтиҗәдә:

• тире майлырак була,
• бетчәләр (акне) барлыкка килергә мөмкин.

Бу да организмның гадәти реакциясе. Вакыт узу белән май бизләре эше тотрыклылана.

Ни өчен кешеләр төрлечә үзгәрә?

Һәр организм индивидуаль. Үсеш:

• төрле яшьтә башланырга мөмкин,
• төрле тизлектә бара,
• генетикага һәм сәламәтлеккә бәйле.

Шуңа күрә кемдер тизрәк үсә, кемдер соңрак.

Үсмерлек чорындагы тавыш һәм тән үзгәрешләре – организмның өлгерү процессы. Алар гормоннар, сөякләр, мускуллар һәм эчке органнар үсеше белән бәйле. Бу үзгәрешләр вакытлыча һәм табигый, һәм һәр кеше аларны үз темпында кичерә.