МӘЧЕҢНЕ КОТЛАРГА ОНЫТМА

8 август – Халыкара песиләр көне. Бу көн 2002 елдан билгеләп үтелә һәм песиләргә карата игътибарны арттыру, аларның сәламәтлеге һәм иминлеге турында сөйләү өчен бер сәбәп булып тора.

Песи – диванда йомарланып ятарга яратучы гап-гади йорт хайваны гына түгел. Аның һәрбер хәрәкәте, колагы, койрыгы, мыегы хәтта күз карашы да үзенә күрә бер «тел». Әйдә, песиләр турында без белмәгән кызыклы фактларны бергәләп ачыклыйк!

Песиләр караңгыда күрә аламы?

Әйе, ләкин кап-караңгыда түгел. Яктылык аз булган шартларда песиләрнең күрү сәләте кешенекенә караганда яхшырак. Бу аларның аучы эволюциясе белән бәйле.

Шуңа күрә төнлә бүлмәдә нидер кыймылдаганын күреп: «Минем песием бөтен нәрсәне күрә!» – дип уйларга ашыкма. Аңа барыбер аз булса да яктылык кирәк.

Аның колаклары – кечкенә «радар»

Песиләр бик шыпырт тавышларны да ишетә. Алар кеше ишетә алмаган югарырак ешлыктагы тавышларны аера ала. Колакларын төрле якка юнәлтеп, тавышның кайдан килгәнен билгеләргә тырышалар.

Шуңа күрә син кухняда печенье пакеты ачканда, песиең башка бүлмәдә булып, кинәт пәйда булса,  могҗиза түгел.

Мыеклар матурлык өчен генә түгел!

Песинең мыеклары вибрислар дип атала. Ул бик сизгер тою органы булып тора: якындагы предметларны, һава хәрәкәтен һәм тирә-юньдәге киңлекне сизәргә булыша.

Шуңа күрә песинең мыекларын кисәргә ярамый. Алар аңа әйләнә-тирә мохитне яхшырак «тоярга» ярдәм итә.

«Көне буе йоклый!»

Песиеңнең көннең күп өлешен йоклап үткәрүе сине гаҗәпләндерәдер. Ләкин бу– гадәти хәл. Песиләрнең организмы кыска вакытлы активлыкка һәм ауга җайлашкан, шуңа күрә аларга күп ял кирәк.

Әйтик, өйдәге песи йоклап ята, ә син: «Нигә бернәрсә дә эшләми?» – дип уйлыйсың. Чынлыкта ул, мөгаен, кичке «операциягә» көч җыя.

Песи үзен нигә шулкадәр юа?

Песиләрнең үзләрен ялап чистартуы гигиена гына түгел. Ул аларга йоннарын тәртиптә тотарга, тән температурасын көйләргә һәм тынычланырга ярдәм итә. Белгечләр мәгълүматларына караганда, песиләр көненең шактый өлешен үзләрен карауга сарыф итә ала.

Ә менә гадәттәгедән күпкә ешрак яки, киресенчә, бик сирәк юына башласа, моңа игътибар итәргә кирәк. Мондый үзгәреш стресс яки сәламәтлек проблемасы белән бәйле булырга мөмкин.

Песи сине яратамы?

Песи сине эт кебек ишек төбендә каршы алмаска мөмкин. Ләкин бу аның сиңа битараф булуын аңлатмый.

Ул синең яныңда тыныч йоклый, башын сиңа ышкый, әкрен генә күзләрен йома, синең янда үзен иркен тота икән – болар ышаныч һәм уңай мөнәсәбәт билгеләре булырга мөмкин.

Песиләр көнендә дустыгызга бер генә тәм-том бирү җитми. Аны аңларга өйрәнү – иң зур бүләк!