ЮККА ЧЫККАН ҺӨНӘРЛӘР

Кеше тормышы һәрвакыт хезмәт белән бәйле. Борынгы заманнардан алып бүгенге көнгә кадәр кешеләр җәмгыятькә файда китерә торган төрле һөнәрләр үзләштергән. Ләкин вакыт узган саен тормыш шартлары үзгәрә, фән һәм техника алга китә, яңа технологияләр барлыкка килә. Шуның нәтиҗәсендә кайбер профессияләрнең кирәге бетә, аларны машиналар һәм автоматлаштырылган системалар алыштыра.

Мәсәлән, электр уты булмаган вакытта шәһәр һәм авыл урамнарын лампа кабызучылар яктырткан. Алар һәр кич саен фонарьларны кабызган, ә иртән сүндергән. Бу эш зур җаваплылык таләп иткән, чөнки караңгы урамнар кешеләрнең иминлегенә куркыныч тудырган. Электр энергиясе киң кулланыла башлагач, әлеге профессиягә ихтыяҗ калмаган.

Элек хәбәрләрне ерак араларга җиткерүнең иң тиз юлы – телеграф булган. Телеграфистлар махсус Морзе әлифбасы ярдәмендә хәбәрләр тапшырган һәм кабул иткән. Аларның хезмәте дәүләт оешмалары, тимер юллар, хәрби бүлекләр һәм гади кешеләр өчен бик мөһим булган. Бүген исә телефон, электрон почта һәм интернет телеграфны тулысынча диярлек алыштырды.

Кайчандыр һәр йортта суыткыч булмаган. Шуңа күрә кешеләргә азык-төлекне саклау өчен боз кирәк булган. Боз ташучылар кышын елга-күлләрдән боз кисеп алганнар, аны махсус базларда саклаганнар һәм җәй буе кешеләргә таратканнар. Электр суыткычлары уйлап табылгач, бу хезмәт тә тарихта гына калган.

Шулай ук элек йортларга су үткәрелмәгәнлектән, су ташучылар кое яки чишмәдән су алып килеп саткан. Бу эш физик яктан бик авыр булган, әмма шәһәр халкы өчен бик кирәкле хезмәт саналган. Хәзер исә су һәр йортка торбалар аша килә.

Басмаханәләр киң таралганчы, китаплар һәм мөһим документлар кулдан күчереп язылган. Бу эшне кулъязма күчерүчеләр башкарган. Аларның сабырлыгы, белемле булуы һәм төгәллеге аркасында бик күп тарихи хезмәтләр, дини китаплар һәм әдәби әсәрләр безнең көннәргә кадәр сакланып калган.

Юкка чыккан профессияләр турында сөйләгәндә, без аларны искелек калдыгы итеп кенә карарга тиеш түгел. Алар – үз чорының үсеш дәрәҗәсен, кешеләрнең хезмәт сөючәнлеген һәм тапкырлыгын чагылдыручы тере тарих. Һәрбер һөнәр җәмгыятькә хезмәт иткән, кешеләрнең тормышын уңайлырак иткән.