29 сентябрь – Халыкара каһвә көне. Бу көн – дөньяның төрле почмакларында яшәүче миллионлаган кешене берләштергән яраткан эчемлеккә багышланган бәйрәм.

Каһвәнең төрләре бик күп. Кайберләре көчле тәме белән аерыла, кайберләре сөт һәм тәм-том белән яхшы туры килә. Ә һәрбер эчемлекнең артында үз тарихы бар.

Эспрессо – кечкенә, ләкин көчле

Күп кенә каһвә эчемлекләренең нигезе – эспрессо. Ул махсус машинада вак итеп тарттырылган каһвә аша кайнар суны югары басым белән үткәреп әзерләнә.

Эспрессоның тарихы Италия белән бәйле. XIX гасыр ахыры – XX гасыр башында каһвә әзерләүне тизләтүче машиналар барлыкка килә. 1901 елда миланлы Луиджи Беззера шундый машинаның камилләштерелгән версиясенә патент ала. Соңрак бу технология үсә һәм бүген без белгән эспрессо культурасына әверелә.

Капучино – каһвә белән сөтнең урталыгы

Эспрессо, җылытылган сөт һәм сөт күбеге – капучиноның нигезе.

Аның атамасы кызык тарихка ия. «Капучино» сүзе Капуцин монахларының исеменә барып тоташа: аларның көрән төстәге киемнәрен каһвә һәм сөт катнашмасының төсе белән чагыштырганнар. Ә без белгән заманча капучино XX гасырда эспрессо машиналары үсеше белән популярлаша.

Латте – сөтле һәм йомшак тәм

Латте да эспрессога нигезләнә, тик анда сөт капучинога караганда күбрәк. Шуңа күрә тәме дә йомшаграк.

«Caffè latte» итальянча «сөтле каһвә» дигәнне аңлата. Европа илләрендә каһвә белән сөтне бергә эчү күптәннән таралган булса да, бүгенге зур стакандагы латте аеруча XX гасыр ахырында АКШтагы каһвәханәләр культурасы аша дөнья буйлап популярлаша.

Сөт күбегенә төрле рәсемнәр ясау сәнгате – латте-арт дип атала.

Американо – исемендә үк Америка бар

Американо – эспрессога кайнар су кушылган каһвә.

Аның килеп чыгышы турында иң популяр версия Икенче бөтендөнья сугышы чорына бәйле: Италиядәге Америка хәрбиләренә җирле эспрессо артык куе тоелган һәм алар аны су белән сыеклаткан, дип сөйләнә. Шуннан caffè americano атамасы таралган дигән фикер бар.

Тик бу тарихның төгәл документаль дәлиле җитәрлек түгел. Шуңа күрә аны расланган факт түгел, ә популяр версия дип кабул итү дөресрәк.

Мокка – каһвә һәм шоколад бергә

Заманча мокка, яки caffè mocha, гадәттә эспрессо, сөт һәм шоколадтан ясала.

Аның исеме Йәмәндәге Моха (әл-Моха) портыннан килә. Кайчандыр бу шәһәр каһвә сәүдәсенең мөһим үзәкләренең берсе булган. «Мокка» атамасы да башта шул төбәктән чыккан каһвә белән бәйләнгән.

Соңрак бу исем шоколад кушылган каһвә эчемлегенә дә күчкән.

Фраппе – салкын каһвә

Фраппе бигрәк тә Греция белән бәйле. Аның иң танылган тарихы 1957 елда Салоникидагы халыкара күргәзмәдә башлана. Nestlé хезмәткәре Димитрис Вакондиос кайнар су таба алмагач, тиз эри торган каһвәне салкын су һәм боз белән шейкерда болгата. Нәтиҗәдә күбекле салкын каһвә килеп чыга.

Шулай очраклы эксперимент Грециянең иң танылган эчемлекләренең берсенә әйләнә.

Cold brew – салкын ысул белән әзерләнгән каһвә

Cold brew гадәти суытылган каһвәдән аерыла. Аны башта кайнар итеп пешермиләр: тарттырылган каһвә салкын суда берничә сәгать төнәтелә.

Салкын ысул белән каһвә әзерләү алымнарының тарихы бер генә ил белән чикләнми. Соңгы елларда cold brew бөтен дөньядагы каһвәханәләрдә аеруча популярлашты.

Флэт уайт – латте да, капучино да түгел

Флэт уайт – эспрессо һәм микрокүбекле сөттән ясалган эчемлек. Гадәттә ул латтедан кечерәк һәм анда каһвә тәме көчлерәк сизелә.

Аның төгәл туган җире турында бәхәс бар: Австралия дә, Яңа Зеландия дә флэт уайтны үз каһвә культурасының бер өлеше дип саный. Эчемлек 1980 нче елларда ике илдә дә популярлаша башлый.