ӘГӘР ТАТАРСТАН КЕШЕ БУЛСА…

Күз алдыңа китер: Татарстан – республика түгел, ә кеше. Ул нинди булыр иде? Ничә яшьтә? Нәрсә кияр иде? Нинди музыка тыңлар иде? Кемнәр белән аралашыр иде? 30 август – Татарстан Республикасы көне уңаеннан без аны кеше итеп күз алдына китерергә булдык.

Аңа ничә яшь булыр иде?

Паспорттагы яшенә карасаң, Татарстан бик җитди кеше кебек тоелыр иде. Әмма характеры буенча аңа 25–30 яшьләр тирәсе бирергә мөмкин.

Нигә? Чөнки ул бер яктан традицияләрен яхшы белә: гаилә, туган тел, тарих, милли ашлар, бәйрәмнәр аның өчен мөһим. Икенче яктан, ул яңалыклардан да артта калмаска тырыша: технологияләр, яңа шәһәр мохите, музыка, дизайн, заманча мәдәният – болар да аңа чит түгел.

Кыскасы, Татарстан – «әбиемнең рецептын саклыйм, ләкин аны матур итеп сториска да куям» дигән кеше.

Нәрсә кияр иде?

Татарстанның гардеробы, мөгаен, бер генә стильдән тормас иде.

Көндәлек тормышта – киң джинсы, кроссовки, худи яки футболка. Төсләрендә яшел, ак, кызыл детальләр булырга мөмкин. Өстендә татарча язулы свитшот, орнаментлы сумка яки милли бизәкле кечкенә аксессуар да бик килешер иде.

Ә бәйрәмгә барганда ул бөтенләй башкача күренер иде: милли бизәкләр, түбәтәй, калфак элементлары, чигүле киемнәр.

Ләкин Татарстан милли киемне музей экспонаты итеп кенә күрмәс иде. Ул аны заманча стиль белән кушар иде.

Мәсәлән:

– классик костюм + түбәтәй;
– худи + милли орнамент;
– кроссовки + чигүле жилет;
– минималистик күлмәк + татар бизәкләре.

Аның төп кагыйдәсе: «милли булу – иске булу дигән сүз түгел».

Телефонында нинди музыка булыр иде?

Татарстанның плейлисты шактый сәер, ләкин кызык булыр иде.

Бер тректа – татарча заманча җыр. Икенчесендә – рэп. Аннан кинәт халык көе. Ә соңыннан бөтенләй башка жанрдагы популяр трек.

Ул музыканы теленә карап түгел, кәефенә карап сайлар иде.

Иртән – тыныч җырлар.
Юлда – энергияле рэп яки поп.
Авылга кайтканда – татарча җырлар.
Төнлә – наушникта меланхолик плейлист.

Ә кайбер җырларны ул: «Мин моны тыңламыйм инде», – дип әйтер иде дә, сүзләрен барыбер башыннан ахырына кадәр белер иде.

Аның характеры нинди булыр иде?

Татарстан беренче күрешүдә бераз җитди тоелырга мөмкин.

Ләкин якыннан танышкач, аның бик кунакчыл икәнен аңлар идең.

Син аңа «чәй генә эчәм» дип керәсең – өстәлдә инде өчпочмак, чәкчәк, бәлеш һәм тагын әллә ничә ризык пәйда булган.

– Ашап кара.
– Юк, рәхмәт, мин тук.
– Ярар, бер генә кисәк.

Һәм шул «бер кисәк»тән соң син инде урыннан тора алмыйсың.

Татарстан үз кешеләре турында кайгыртучан булыр иде. Әмма бераз үҗәтлеге дә бар. Үз фикере бар икән – аны җиңел генә үзгәртеп булмас.

Шул ук вакытта ул үз-үзеннән көлә дә белә. Татарстан белән бергә утырсаң, җитди тема турында сөйләшү белән мем карау арасында нибары бер минут үтәр иде.

Ул шәһәр кешесеме, авылныкымы?

Икесе дә.

Аның бер аягы – Казанда, икенчесе – авылда.

Ул иртән шәһәр кафесында кофе эчәргә мөмкин, ә кичен әбисе янына кайтып, бакчадан җиләк җыяр.

Ул метроны да белә, печән исен дә.

Шәһәр утларын да ярата, авылдагы йолдызлы күкне дә.

Һәм бу аңа һич комачауламый. Киресенчә, Татарстанның бөтен кызыгы да шунда: ул үз эченә төрле тормышларны сыйдыра.

Аның иң еш әйтә торган сүзе нинди булыр иде?

«Әйдә».

Әйдә, чыгып керәбез.
Әйдә, авылга кайтабыз.
Әйдә, чәй эчәбез.
Әйдә, Сабантуйга.
Әйдә, Казанга.
Әйдә, фотога төшик.

План төгәл булмаска да мөмкин. Иң мөһиме – «әйдә» диелде.

Ул нинди ризык булыр иде?

Әлбәттә, монда «өчпочмак» дип җавап бирү иң җиңеле.

Ләкин без Татарстанны бер генә ризык белән чикләмәс идек.

Ул бәлеш кебек булыр иде: тыштан тыныч, эчендә – бөтен бер дөнья.

Яки чәкчәк кебек: һәр кисәге аерым, әмма барысы бергә тоташа.

Ничек кенә булмасын, Татарстан белән очрашуга ач килү яхшырак.

Социаль челтәрләре нинди булыр иде?

Татарстанның телефонында фотолар бик күп булыр иде.

Галереясында:

– Казан кичләре;
– авылдагы кояш баешы;
– дуслар белән Сабантуй фотолары;
– ашар алдыннан төшерелгән өчпочмак;
– «матур булганга» төшерелгән мәчетләр һәм биналар;
– әбисенең бакчасы;
– көзге урман;
– «бу фотоларны кайчан бетерермен инде?» дигән 674 скриншот.

Ә сторисларында ул татарча да, русча да, кайчак ике телне бер җөмләдә кушып та язар иде.

Ә нәрсә аны ачуын чыгарыр иде?

«Татарстан – ул Казан гына бит» дигән сүз.

Шунда ул шунда ук:

– Ничек инде Казан гына?!

– дип районнар, шәһәрләр, авыллар турында озын лекция башлап җибәрер иде.

Чөнки Татарстан өчен һәр урынның үз характеры бар.

Ә аның иң зур хыялы нинди булыр иде?

Мөгаен, үзгәргәндә дә үзен югалтмау.

Заманча булу, ләкин тарихын онытмау.
Яңа технологияләр куллану, ләкин телен саклау.
Дөньяга ачык булу, ләкин үзенең кем икәнен белү.

Чөнки Татарстан кеше булса, ул идеаль булмас иде.

Кайчак артык җитди.
Кайчак артык үҗәт.
Кайчак «чәй генә эчеп кит» дип сине өч сәгатькә калдыра.

Ләкин ул үзенеке булыр иде.

Таныш.

Җылы.

Һәм син аннан еракка китсәң дә, кайчандыр барыбер:

«Кайтып килергә кирәк әле…»

– дип уйлар идең.