МӘДХИЯ ҖЫРЛАРДАЙ САННАР БАР...

Уйланганыгыз юкмы, ни өчендер Пи санына игътибар зур: аның турында кино төшерәләр, җыр язалар. Ә бит мәдхия җырлардай саннар тагын бар. Бүген сезгә аларның кайберләрен тәкъдим итәбез:

нольНоль. 0 саны күп функцияләр башкара. Мәсәлән, бушлык, юклыкны белдерә. Аннан башка без хәзер 2017 ел икәнен күрсәтә алмас идек. Мәктәптә барыбызны да нольгә бүләргә ярамый дип өйрәтәләр. Әмма бу сан кушу, алу, тапкырлауда гаять мөһим роль башкара. Теләсә нинди санның ноленче дәрәҗәсе бергә тигез. Ноль уңай да, тискәре дә түгел.

 

1 саны. Бу санны квадрат, кубка күтәрсәң үзе килеп чыга, факториалы да - үзе. Берле - уңай саннар арасында үзенә генә бүленә торган бердәнбер сан.

 



Грэм саны. Бу - математикларга билгеле булган иң зур файдалы сан. Рональд Грэм хөрмәтенә шулай атаганнар. Кыскача гына әйткәндә, әлеге сан җитди математик исбатлауларда кулланыла торган иң зур сан. Безгә билгеле булган бар матдәләрне карага (чернила) әйләндерсәк тә, бу санны язып чыгарга ул барыбер җитмәячәк. Шуңа күрә математиклар аның урынына Дональд Кнут тарафыннан билгеләнгән махсус билге кулланалар.

Эйлер саны. e - мөһим математик константа, иррациональ сан. Ул менә болай языла: 2,71828182845904 523536… e алгебраик түгел, трансцендентлы даими сан (нәкъ π кебек). Бүгенге көндә галимнәр е ның өтердән соң триллионынчы санына кадәр санап чыгарганнар. е саны банк процентларын билгеләгәндә, психиатрия, асимптотика һ.б. өлкәләрдә кулланыла.

 

Тау. Ʈ - ул 2π. 6.283185… дип языла. Майкл Хартл исемле физик, математик 2π ны билгеләр өчен грек алфавитының 19нчы хәрефен сайлый. Ʈ ны куллану π га караганда уңайлырак.

 

Фи. ȹ саны икенче төрле "алтын урталык" төшенчәсе белән белдерелә. ȹ — мөһим математик объект. Болай языла: 1,6180339887… Үзенең уникальлеге сәбәпле, ȹ сәнгать төрләрендә, шул исәптән архитектурада киң кулланыла. Борынгы греклар аны икегә бүлү сызыгы итеп кулланса, яңарыш чоры рәссамнары Илаһи пропорция дип (Божественная пропорция) йөрткән.

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 30 август 2020 - 17:15
    ҮЛЕМНӘН КӨЧЛЕРӘК – Ну-ну-ну! Марш, агай, үз урыныңа! Үз тавышын үзе танымады кыз. Тик тегенең тамчы да исе китмәде, атлап барган шәпкә ике кулын сузып, күрешергә килгән кыяфәт чыгарды. Тагын ике секундтан ул аны шул пычрак куллары белән эләктереп үк алачак... – Үзең китәсеңме, әллә булышыргамы сиңа, абзый кеше? Зөмәрә аңышмый калды: кайчан, каян килеп чыкты бу зифа буйлы егет, ни ара аларның уртасына кереп басты? Сәрхуш ирнең йөзе әче әйбер капкандай җыерылып килде; селтәнергә дип күтәргән кулы белән башын кашып алды да, ава-түнә үз почмагына таба китте.
    2478
    0
    15
  • 20 август 2020 - 16:57
    ЯЗМЫШЛАРНЫ САЙЛАП АЛМЫЙЛАР Энҗе, әнисе күрмиме икән, дип, курка-өркә өйләре ягына карап торды да, тиз генә мунчага кереп китте. Пычранган күлмәген мунча алдында салды да, эчкә кереп, салкынча суда нәни куллары белән ышкып-ышкып юарга тотынды. Эскәмиядә яткан хуш исле кул сабынын тидерде. Итәк очындагы таплар бетмәгәч, кырыйда торган кер тактасына салып тырышып-тырышып ышкырга кереште. Урам аша гына яшәгән күрше әби оялтты аны бүген.
    2315
    0
    13
  • 22 август 2020 - 09:00
    НУРЛАНЫШ БҮЛМӘСЕНДӘ ...Май кояшы җылы нурларын өләшә. Палатаның кечкенә тәрәзәсеннән төшкән саран нурлар Регинаның күзләренә төшеп күзләрен камаштыра, күзләре үзләреннән-үзләре яшьләнеп йомылалар. Яшьләнгән күзләрендәге җан сагышын башкаларга күрсәтмәскә тырышып, стенага борылып ятып, одеялын башыннан үк бөркәнеп куя да уйлар диңгезенә чума яшь ана.
    1962
    0
    8

Блоглар
  • МУСА ҖӘЛИЛ ИСЕМЕНДӘГЕ КӨРӘШ ЯРЫШЛАРЫ-2020 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • CLUBTURBO WINTER DRIFT CUP ИКЕНЧЕ ЭТАП: ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «ӘЙДӘ, ШАЯРТ»: ФИНАЛ
  • ТАТАР ИҖАДИ КОМАНДАЛАРЫ АРАСЫНДА МИНИ-ФУТБОЛ
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019