НАРКОТИКЛАРГА – «ЮК»!

26 июнь – Наркомания һәм наркотикларның законсыз әйләнеше белән көрәш көне. 1987 елдан бирле уздырыла торган әлеге дата Берләшкән Милләтләр оешмасы тарафыннан булдырылган. Россиядә дә ул ел саен билгеләп үтелә.

Бүген җәмгыятьтә синтетик наркотиклар киң таралган. Аларның хәзер еш кына интернет аша сатылуы да билгеле. Статистикага күз салсак, 2018 елда наркотикларны таратуның 43 каналы ябылган. Законсыз әйләнештән 1 тоннага якын наркотик матдә алынган. Ак үлем белән бәйле 4000 җинаять ачылган. 2018 елда наркомания белән авыручылар саны – 3 процентка, наркотик матдәләр белән агулану аркасында үлем очраклары 15 процентка кимегән.

– Интернеттагы технологияләр, химик реактивларның файдалана алырлык булуы аркасында Татарстан территориясендә дә наркотиклар җитештерә торган лабораторияләр булачагы турында фаразлыйбыз. Быел без синтетик наркотик матдәләр җитештергән 4 яшерен лабораторияне ачыкладык инде. Февральдә Яр Чаллыда нарколаборатория юкка чыгарылды, – ди Татарстан буенча Эчке эшләр министрлыгы Наркотиклар әйләнешен контрольдә тоту идарәсе башлыгы Вадим Костюнин.

Профилактика нинди?


Соңгы 8-10 елда наркомания белән авыручыларның кискен рәвештә артуы күзәтелми икән. Чөнки әфьюн, героин кебек наркотиклар куллану эрасы артта калып, синтетик наркотикларны куллану алгы планга чыккан.

– Алардан дәвалау гадәти наркотиклардан аякка бастырудан күпкә аерыла. Беренчедән, синтетик матдә кулланучы озак вакыт дәвамында үзенең наркотик куллануын аңламый, тормышына куркыныч янавын күрми. Шулай ук синтетик наркотик психиканы да агулый, аңа тискәре йогынты ясый. Нәтиҗәдә, кешене психиатрия клиникасында дәвалау таләп ителә. Әти-әниләрнең наркотик куллана торган балаларына игътибары кими. Өйгә кайткач, яшь кешенең наркотик кулланганы үз-үзен тотышында чагылмаска да мөмкин. Чөнки инъекция эзләре юк, үз-үзләрен тотышы сораулар тудырмый кебек. Шуңа да, беренче чиратта, наркомания профилактикасы гаиләдә уздырылырга тиеш, – ди Татарстанның балалар психиатры-наркологы Степан Криницкий.

Бу авыруның профилактикасы максатыннан, республикада “Россия балалары”, “Наркотикларсыз тормыш” акцияләре үткәрелә. Шулай ук “Үз юлыңны сайла!” дип аталган наркотикларга каршы десант та даими рәвештә уздырыла. 2019 елда аны оештыру урыны итеп Яшел Үзән районы сайланган. Татарстанның Мәгариф һәм фән министрлыгы “Уңышка юл” дип исемләнгән проектны тормышка ашыра. Әти-әниләргә багышланган әлеге программа балаларның сәламәт яшәү рәвешен алып баруына нигезлзәнгән. Аңа 23 муниципаль берәмлек кушылган.

Шулай ук “SaMоSтоятельные дети” дигән проект актив эшләп килә. Бүген аны Татарстандагы белем бирү оешмаларының 70 проценты хуплый. “Сәламәтлек сессиясе” дигән Татарстан Яшьләр эшләре министрлыгы проектына студентлар да күбрәк җәлеп ителә. Егет-кызлар арасында волонтерлар да шактый. 50 меңнән артык яшь кеше сәламәт яшәү рәвешен популярлаштыра. “Наркотиксыз спорт” дигән махсус проект Татарстанның Спорт министрлыгы тарафыннан тормышка ашырыла.

2006 елдан бирле Россия уку йортларында профессиональ медицина күзәтүләре дә уза. Шушы вакыт аралыгында 1,5 миллион яшь кеше тикшерелгән, 1500 наркотик кулланучы ачыкланган. Соңгы биш ел дәвамында наркомания авыруы аркасында кабаттан махусс исәпкә бастырылган балалар саны 2,5 тапкырга кимегән. Хәзерге вакытта наркология исәбендә бөтен республика буенча 14 бала тора.

– Наркоманиядә иң куркынычы – бәйлелек. Аның нәтиҗәсендә, организм үзенә башка химик матдәләр кертүне таләп итә. Наркотик кулланучы үзенең организмын үтерүдән кала, наркотикларның законсыз әйләнеше системасына керә, ә бу криминал дигәнне аңлата. Бары тик әти-әниләрнең игътибары гына балаларны наркоманиядән саклап алырга мөмкин, – ди Степан Криницкий.

Табиб әйтүенчә, Татарстанда дәүләт наркология диспансерлары аноним рәвештә дә эшли. Алар белән беррәттән наркотиклардан дәвалый торган шәхси тернәкләндерү үзәкләре дә бар. Соңгылары Эчке эшләр министрлыгы тарафыннан даими тикшерелә. Чөнки күбесе тиешле кагыйдәләргә җавап бирми икән. Алар арасында наркоманиядән интегүчеләрне бүлмәдә бикләп, батареягә бәйләп тотуы очраклары да бар икән. Шуңа да белгечләр, ярдәм кирәк булган очракта дәүләт наркология учреждениеләренә мөрәҗәгать итәргә куша.

Алинә МИННЕВӘЛИЕВА

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 6 сентябрь 2019 - 14:06
    ӘТИ ЙОРТЫ Гөлсинурга авылда атасыннан мирас булып калган йортлары турында әнисе Сәвия бүген тагын шалтыратты: - Кызым, син кайчан барып рәтләп киләсең инде андагы эшләрне? Эчендәге әйберләрен җыеп түгәргә дә, сатарга кирәк инде өйне. Күпме торыр ул? Болай хуҗасыз килеш торса, тиз черер. Урыны да әйбәт йортның. Авыл уртасында. Хакларның әле әйбәт чагы. Акчасы артык булмас, кирәк җире табылыр.
    5105
    2
    102
  • 8 сентябрь 2019 - 10:29
    ИСКЕ ЙОРТ Яңа йорт салып, анда күченгәнгә тугыз ел үтсә дә, Гайшә карчык түбәләре тишелгән, ишеге кыйшайган, күбесенчә келәт вазифасын үтәгән иске өйне сүтәргә улы Рәискә моңа хәтле һич кенә дә ризалык бирергә теләмәде. Рәис, иске йортны сүтик, дип ничә кат сүз башламасын, Гайшә әби улының игътибарын башка якка бора торды, я аңа бик тә мөһим бүтән эш табып биргәләде.
    2974
    1
    91
  • 5 сентябрь 2019 - 10:08
    ӘНИ, СУ БИР! Зур хастаханәнең реанимация бүлеге янында күн эскәмиягә сеңеп диярлек утырган, ябык гәүдәле, башына ак яулык бәйләгән, моңсу-җитди кыяфәтле карчык яныннан табиблар, шәфкать туташлары тыз-быз үтеп йөри. Инде икенче атна моннан китми диярлек утырган әби аларның барысын да өмет тулы карашы белән каршы ала һәм сагыш белән озатып кала. Шәфкать туташлары... Нинди мәгънәле бу исем! Шәфкатьле!.. Менә берәрсе янына килер дә, әйтер кебек: ”Әбекәй, кызыгыз терелде. Бүген аны өйгә алып кайтып китәрсез”, - дияр кебек.
    2583
    0
    63
  • 24 август 2019 - 18:02
    ӘНИЗӘР (ХИКӘЯ) Алар газета-журнал нәшриятында очраштылар. Әнизәр, бер кочак кәгазь күтәреп лифттан чыгып килгәндә, колагына телефонын “ябыштырган” берәү белән бәрелеште.
    1922
    0
    20
  • 2 сентябрь 2019 - 14:57
    СУКЫР ЯЗМЫШ Электричкада кеше күп түгел. Көпә-көндез ник бушка куалардыр бу кадәр тимер өемен?! Әллә шул кеше юклыккамы – тавыш-тынсыз гына, шыңшып кына йөри ул бүген.
    1621
    0
    18

  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    114
    0
    2
  • 15 август 2019 - 09:28
    142 ЕЛ РӘТТӘН ЯҢГЫРЫЙ ТОРГАН СҮЗ! Нәкъ 142 ел элек, 1877 елның 15 августында Томас Эдисон телефоннан сөйләшкәндә «Hello» («Алло») сүзен кулланырга тәкъдим итә.

    1876 елда Филадельфияның бөтендөнья күргәзмәсендә Александр Белл исемле...
    117
    0
    0
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019