«Ё» ХӘРЕФЕН ЯКЛАУ КИРӘКМЕ?

Хәзерге вакытта интернет челтәрендә «Ё» хәрефен куллануны мәҗбүри итәргә теләп, имзалар җыялар. Хәрефне яклаучылар фикеренчә, «Ё» хәрефен кулланмау сүзләрнең дөрес әйтелешенә тискәре йогынты ясый.

Бу көннәрдә интернетта язма рус телендә Ё хәрефен мәҗбүри куллануны таләп итүче петиция пәйда булды. Хәзерге көндә аны 600 дән артык кеше хуплаган инде. Петиция авторы Александр Литвинов фикеренчә, кешенең  исем-фамилиясендә, шулай ук яшәү урыны атамаларында Ё хәрефен кулланмау юридик һәм бюрократик проблемалар килеп чыгуга сәбәп була. Шуңа бәйле рәвештә, шәхесне раслаучы документлар алыштыру, чит илгә сәяхәткә китү яисә башка мәсьәләләрне хәл итү вакытында кыенлыклар туа. Моннан тыш, бу ялгызлык исемнәрен чит телләргә дөрес тәрҗемә итмәү, чит ил гражданнары тарафыннан рус телен бозып, хаталы сөйләшүгә китерә. Гомумән, тел белемендә әлеге ике хәрефне тәңгәлләштерү дөрес фикер түгел. Алар алфавитта икесе дә мөстәкыйль аваз буларак бирелгән.

Шул да булдымы проблема?

Ә менә филология фәннәре докторы Гасан Гусейнов фикеренчә, Ё хәрефен куллану, беренче чиратта, сүзләрне дөрес әйтү өчен кирәк. Шуңа күрә ММЧ текстларында, башка документларда аны мәҗбүри рәвештә язу мөһим түгел. Бу бары тик рус телен өйрәнә башлаганнар өчен генә әһәмиятле (News.ru сайтыннан).

Социаль челтәрләрдә дә бу темага фикер белдерүчеләр шактый. Күп кеше башка проблемалар күп булган заманда алфавиттагы хәрефкә бәйләнүдә мәгънә күрми. “Дөрес хәреф кулланып түгел, ә аек акыл белән яшәргә теләмәгәннәр минем ачуымны чыгара”, дигән комментарий иң күп “лайк” җыйган.

Рус телен чит тел буларак өйрәнүчеләр өчен мөһим

Рус теле һәм әдәбияты фәне укытучысы Диләрә Мөхәммәтшина исә  Ё һәм Е хәрефләрен мәҗбүри рәвештә үз урыннарында куллануга артык игътибар бирми. “Ләкин балалар тарафыннан китапка, укуга мәхәббәт аз булган чорда грамматикага, дөрес язылышка игътибар итү кирәктер. Бигрәк тә социаль челтәрләрдәге текстларга һәм интернет ММЧ язмаларына. Чөнки яшь буын нәкъ шуларны укып үсә. Рус телле балалар өчен бу, әлбәттә, зур проблема түгел. Ә менә рус телен чит тел буларак өйрәнүчеләргә дөрес һәм төпле белем бирү – безнең төп бурыч”.

КФУ студенты Кирилл Казанцев фикеренчә, Ё урынына Е хәрефен куллану сөйләм теленә бер зыян да салмый. “Шулай да бу зур грамматик хата санала. Алфавитта ул аерым хәреф буларак бирелгән икән, язмада да, сөйләмдә дә үз урынында кулланылырга тиеш”.

Татар телендә сөйләшүчеләр нәрсә уйлый?

Татар телендә сөйләшүчеләр арасында бу петиция көчле реакция тудырмаган. Сораштыруда катнашкан 10 кешенең 8 е: “Бу хәрефләрнең язылышы татар теленә бернинди дә үзгәреш кертми. Ләкин кешенең исем һәм фамилиясен язганда, моңа игътибар итү кирәк. Ниндидер грамматик хатадан тыш, бу кешене шәхес буларак кимсетүгә дә китерә ала. Ә рус теле өчен Ё үзенчәлекле аваз. Шуңа күрә алар сүзләрдәге Ё хәрефен кулланылыштан төшереп калдырмасыннар иде”, дигән фикердә.  Дөрестән дә, татар телендә Ё хәрефе бары тик алынма сүзләрдә генә очрый. Бәлки шуңа күрә татарлар моны зур пролема итеп күрми.

Петициягә халыкның мөнәсәбәте ике төрле. Бу шулай булырга тиеш тә. Ә күпләр бөтенләй моңа битараф: “Мин әйтергә теләгән фикеремне җиткерәм, әңгәмәдәшемне аңлыйм, мин канәгать” – ди алар.

Ләйлә ИСЛАМОВА

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 18 ноябрь 2019 - 17:20
    КӘЛӘПҮШЛЕ КЫЗ Бу очрашуны Сиринә күптән көткән иде. Үзе көтте, үзе курыкты. Әмма юкка дулкынланган икән. Барысы да шулчаклы гади, гадәти килеп чыкты.
    3819
    5
    35
  • 12 ноябрь 2019 - 15:42
    СИН ЕЛАМА, АБЫЙ! Җил Казанның тар урамнарыннан йөгереп үтә дә, бөтерелеп-бөтерелеп, таш диварлар арасыннан ишегалларына кереп югала. Усал җил артыннан ияреп барырга өлгерә алмагангамы, әллә шулай тиеш булгангамы – бары чүп-чар өеме генә сибелеп кала. Кайчакларда җил шулкадәр тыныч, гүя ул шәһәрнең һәр баганасын, диварын үзенчә сыйпап уза. Талгын гына искән җил назыннан иркәләнәсе, җылысын тоясы килә...
    3144
    1
    33
  • 16 ноябрь 2019 - 16:42
    ӘНИЛЕ ЙОРТТА Мин гомерем буе әниле йортта яшәргә хыялландым... Хәтерлим әле, бала чакта үзебезгә кайтырга теләмичә, гел иптәш кызларыма керү җаен эзли идем. Чакырсалар да, чакырмасалар да, мин аларга ияреп әниле йортка керә идем. Әниле йортлар якты була, нурлы, җылы була. Әниле йортларда җанны сыйпый торган, күңелгә ятышлы ниндидер аерым бер тәмле ис була...
    2680
    0
    28

Блоглар
  • 28 ноябрь 2019 - 16:46
    СИН КАҺВӘНЕ ДӨРЕС ЭЧӘСЕҢМЕ?
    Юк, дустым, мин сине ничек дөрес итеп чокыр тотарга, матур итеп эчәргә өйрәтмим, анысын син миннән башка да яхшы беләсеңдер. Сүз бераз башка әйбер хакында.
    Гүзәл Закирова
    117
    0
    0
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019