АШ-СУ: КОРЪӘНДӘ ИСКӘ АЛЫНГАН ҖИМЕШЛӘР

«Ул сезнең өчен күктән яңгыр яудырды. Эчәр өчен су бирде, хайваннарыгыз утлап йөрсен өчен үләннәр үстерде. (Аллаһ) сезнең өчен игеннәр, зәйтүннәр, хөрмә агачлары, йөземнәр вә җиләк-җимешләрнең һәрберсен үстерде. Боларда башында фикере булган кеше өчен, әлбәттә, Аллаһның барлыгына, Аның чиксез кодрәтенә дәлил бар» («Бал корты» сүрәсе, 10–11нче аятьләр).

Изге Коръән китабында нинди ризыклар искә алына соң?

«Күктән су койдырганнар да Ул – Аллаһтыр. Менә, шулай итеп, без төрле үсемлекләрне сугардык. Ул яшел үсемлекләрдән бер-берсенә тыгыз урнашкан орлык бөртекләре чыгардык. Хөрмәнең ботакларыннан асылынып торучы тәлгәшләр, йөзем баглары, бертөрлесе бер-берсенә охшамаган зәйтүн вә анар бакчаларын булдырдык. Тулып өлгергәндә, җимешләрен (татып) карагыз. Шикләнмичә иман китергәннәр өчен монда гыйбрәтләр бардыр» («Әнгам» сүрәсе, 99нчы аять ).

Анар

Гранат, Открытый, Ядер, Фруктов, Красный, Витамины

Борынгы заманнарда анар (гранат) агачы кешеләрнең көндәлек тормышында бик зур файда китергән. Агачыннан төрле йорт җиһазлары эшләгәннәр, кабыгы белән тукымалар буяганнар һәм тире авыруларын дәвалаганнар, хәтта аны кортлардан котылу өчен дә кулланганнар, ә яфракларыннан кешеләр кара төстәге буяу ясаганнар. Анар агачының орлыклары бал белән бергә томауга, теш авыртуларына каршы кулланылган, ә аның чәчәкләреннән ясалган кайнатманы яраларны төзәтү өчен файдаланганнар.

Йөзем

Любовь, Изюм, Питание, Сладкий, Сердце, Закуска

Йөзем иң кадерле җимешләрнең берсе булып санала, чөнки ул якынча 20 % глюкозадан тора. Физик йөкләнеш алган кешеләргә бик тә кирәкле ул. Аның составында булган глюкоза, калий һәм тимер канның барлыкка китерү процессын тизләтә. Шулай ук йөзем ашказаны, бавыр, бөер авырулары белән көрәшергә ярдәм итә, бөерләрнең эшләве яхшырганга күрә, токсинлы матдәләр организмнан чыга.

Киптерелгән йөземнең дә файдасы аз түгел: ул баш миенең эшләү процессын активлаштыра, кайбер табиблар аны йөрәге белән проблемалар булган кешеләргә ашарга куша.

«Шулай итеп (җиргә сеңгән дым аркасында), хөрмә бакчалары һәм йөзем баглары үстерәбез. Аларда сезнең өчен мул җимешләр бар, сез аларны рәхәтләнеп, шөкер итә-итә) ашагыз» («Мөэминү» сүрәсе, 19нчы аять).

Инҗир

Инжир, Фрукты, Питание

«Инҗир һәм Зәйтүн агачлары, Сина тавы, вә шушы изге, иминлек шәһәренең исеме белән ант итәм ки: Без, чыннан да, кешене бик тә гүзәл кыяфәттә яралттык» («Тин»  сүрәсе, 1нче аять).

Инҗир составында фосфор, кальций, калий, магний, тимер, клетчатка, А, В, В2, В3, В6, С витаминнары, омега-3 һәм омега-6 бар. Шушы серкәләрнең җитмәве баш миенең, нерв системасының, йөрәк-кан  тамырларының эшләвен тоткарларга мөмкин. Инҗир тиз арада көчне яңадан торгыза, мускулларның аруы белән көрәшергә ярдәм итә, нервларга да зур тәэсир күрсәтә, клетчаткада булган матдәләр кандагы холестеринны киметә. Составында кальций булган җимешләр арасында инҗир икенче урында тора. Бер киптерелгән инҗирда 7 % калий, 6 % тимер һәм 6 % кальций бар. Болар исә кешегә бер тәүлек өчен җитәрлек микъдар. Бер чынаяк киптерелгән инҗир составындагы кальций күләм ягыннан бер стакан сөттәге кебек үк.

Банан

«...җимешләр белән капланган банан агачларыннан төшкән күләгәләр...» (“Вакыйга” сүрәсе, 29нчы аять).

Шушы өзек тәкъва кешеләрнең торган урынын сурәтли. Бананның файдасы аның туклыклы булуында. Әлеге җимешнең гомуми составының 23 %ы төрле углеводлар һәм калийдан тора. Алар ярдәмендә банан безнең организмдагы зыянлы матдәләрне куа. Составында булган натрий йөрәк тибеше һәм су балансын нормада тотарга ярдәм итә. Ул салкын тигәндә, төшенкелеккә бирелгәндә дә бик файдалы.

Хөрмә

Фрукты, Хурма, Осень, Оранжевый

Хөрмә 50 % глюкозадан, 2,2 % аксымнан, А, В1, В2 витаминнарыннан тора. Аксымнар иммунитетны, А витамины күз мускулларын, тешләрне ныгыта. В1 – нерв системасын стимуллаштыра, В2 майларны, углеводларны яндыра, күзәнәкләрне яңарта. Хөрмә канның составын яхшырта, аның составында бүтән җимешләрдә булмаган 23 төрле аминокислота бар. Составындагы селен яман шеш авыруы барлыкка килү куркынычын киметә.

Зәйтүн

Оливки, Маслины Черные, Оливье

Ул чәчләргә файдалы булган Е витаминына, сөякләрне ныгыта торган кальцийга бай, күз авыруларына, ашказаны ялкынсынуына һәм гастритның барлыкка килүенә каршы көрәшә. Хроник гипертония вакытында кан басымын стабильләштерә, баш миендәге тамырларның халәтен яхшырта, күзәнәкләрнең мембраналарын барлыкка китерүдә катнаша.

Шунысы гаҗәп: хөрмә дә, зәйтүн дә һәм башка җимешләр дә бер үк туфрактан үсеп чыгалар, ләкин һәрберсенең үз исе, үз тәме, үзенчәлекләре. Табыныбызда шушындый ризыкларны күреп, без, һичшиксез, рәхмәтебезне Аллаһка әйтергә тиешбез. Тәм, ис сизмәсәк, никадәр ләззәтләрдән мәхрүм калыр идек.

Әлфинур ӘХМӘТШИНА

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 27 март 2020 - 10:08
    ПАР БЕЛӘЗЕК Зөлхиҗҗә иртәгесен туган-тумача, дусларын, тирә-күршеләрен җыеп Коръән мәҗлесе уздырырга әзерләнә иде. Киләсе кунаклар инде чакырылган. Бик озак урын хастасы булып яткан әнисенең бакыйлыкка күчкәненә ике ел узып та киткән. Хәергә өләшәсе йомшак ак сөлгеләре күптән түрдәге тумбочка өстенә таслап куелган. Зөлхиҗҗә әнисе исән чакта да аңа гел ак төстәге күлмәкләр, яулыклар гына ала иде. Биш ел урында ятты карчык.
    4585
    0
    87
  • 18 март 2020 - 15:36
    ТӘҮГЕ МӘХӘББӘТ Ә мәхәббәт дигәнең буйга-сынга карыймы соң? Ул бит буйга гына түгел, яшькә дә карамый. Мәхәббәт үтмәслек киртәләр юк. Ә тәүге сөю бигрәк тә...Ә Зөлфәтнең йөрәгендә әле бу саф тойгының бөреләнеп чәчәк атар чагы гына. Унҗиде яшь... Гомернең иң матур, иң кадерле чагы икәнлеген без бик күп еллар үткәч кенә аңлыйбыз шул. Мәңгегә шулай яшь, матур, дәртле булырбыз кебек.
    3667
    0
    33
  • 24 март 2020 - 16:21
    ҮЗ ЯЛГЫШЫМ, ҮЗ ЯЗМЫШЫМ Рәмилә, уйларыннан арынып, наушнигын салды да кызының бүлмәсенә керде. Индира скайптан Марс белән аралаша иде. Шулай да әнисен күргәч, экранны сүндереп куйды. Рәмиләнең Хәбир турында бик сорыйсы килә иде. Әмма сүзне башка яктан башлады: “Син, кызым, дәү әниең белән алай дорфа сөйләшмә, ярыймы. Ул бит сиңа яхшылык кына тели”. Әнисенең бу сүзләре ачуын китердеме, Индира йөзен чытты: “Әни, син ул җен карчыгына буйсынып, үзеңне ирдән, мине әтидән яздырдың! Сез икегез дә аның корбаны!
    3547
    0
    36

Блоглар
  • МУСА ҖӘЛИЛ ИСЕМЕНДӘГЕ КӨРӘШ ЯРЫШЛАРЫ-2020 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • CLUBTURBO WINTER DRIFT CUP ИКЕНЧЕ ЭТАП: ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «ӘЙДӘ, ШАЯРТ»: ФИНАЛ
  • ТАТАР ИҖАДИ КОМАНДАЛАРЫ АРАСЫНДА МИНИ-ФУТБОЛ
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019