«ИНТЕРНЕТТА УТЫРЫРГА РӨХСӘТ ИТМИЛӘР»

«Әти-әнием миңа Интернетта утырырга рөхсәт итми. Күп дигәндә, атнага бер тапкыр керергә ярый. Алардан качып анда утырудан туйдым. Дусларым Интернетта аралаша. Мин кайчак мөһим яңалыкларны да белми калам. «Миңа әти белән әни Интернетта утырырга рөхсәт бирми» дип әйтә алмыйм бит инде аларга. Нишләргә?»

Аноним, 15 яшь

Алсу Талибуллина-Фролова, психолог:

– Әти-әниең, синең өчен борчылганга күрә, Интернетта утырырга рөхсәт итмиләр, күрәсең. Ник дигәндә, бүгенге көндә Интернет аркасында килеп чыккан проблемалар күп. Һәм бу катлаулы мәсьәләләр яшүсмерләргә генә дә кагылмый. Мәсәлән, интернет-бәйлелек формалашу, шикле төркемнәр...

Иң беренче чиратта, әти-әниеңә Интернетның уңай яклары да булуын аңлатырга тырышып кара. Аны бит бары тик файдалы максатларда гына да кулланырга мөмкин. Мисал өчен сыйныфташлардан өй эшен сорау, имтиханнарга әзерләнү. Шулай ук Интернет ярдәмендә дәресләрдән тыш өстәмә белем алып булуы турында да сөйлә.

Сөйләү – бер, эшләү – икенче нәрсә. Мондый сөйләшүләрдән соң Интернетта утырган вакытыңны чыннан да файдалы итеп уздыру зарур. Киресенчә булган очракта, хәлләр тагын да начарланырга мөмкин.

Ә инде күп кешедә күзәтелгән интернет-бәйлелек синдә дә барлыкка килмәсен өчен, тайм-менеджмент турында мәгълүмат тупла. Көннең кайсы вакытында, күпме вакытка керәчәгең турында сөйләшегез.

Балаларның әти-әниләре белән мөнәсәбәтләре үзара ышанычка корылган булырга тиеш. Шул очракта күп кенә мәсьәләләрне уртага салып, тыныч һәм җиңел хәл итәргә мөмкин. Бер нәрсәне истә тоту зарур: проблемага ачыклык керткәндә, тавыш күтәрү ярдәм итмәячәк. Мондый вакытта ике якта да хөрмәт һәм эмпатия булырга тиеш. Бер-берегезнең фикерен исәпкә алып, хисләрне аңларга тырышып эш итәргә киңәш итәм.

Фәнил Гыйләҗев, шагыйрь:

Минемчә, атнага бер түгел, ә һәр кич саен хәбәрләрне, соңгы яңалыкларны белер өчен ярты сәгатькә булса да Интернетка керергә рөхсәт итүләрен сорарга кирәк. Бу рөхсәтне алу өчен, өй эшләрен вакытында эшләү зарур. Әти-әниләргә Интернетның сыйныфташлар белән аралашу, өй эшләрен башкаруда ярдәмче булуын аңлату да мөһим. Әлбәттә, үз-үзеңә дә анализ ясарга тырышып кара: син, чынлап та, Интернетка кереп, әһәмиятле эшләр башкарасыңмы, аны дөрес файдаланасыңмы, вакытыңны заяга уздырмыйсыңмы?

Айзилә Абдрахманова, укучы:

Элегрәк миңа да Интернетта күп утырырга рөхсәт итмиләр иде. Андый вакытта ачу килә. «Нишләп башкалар кайчан тели, шул вакытта утыра, ә миңа ярамый?» – дип уйлый идем. Хәзер исә, күбрәк ышана башладылармы шунда, андый чикләүләр юк диярлек. Кайчагында гына булгалый инде. Һаман шулай туры килә: өй эшен эшлим, укыйм, телефонга орынмыйм да. Эшем беткәч, телефонны кулыма алам гына, әти-әни керә дә: «Кайчан карама, һаман телефонда утырасың», – дип ачулана башлыйлар. Әллә юри сагалап торалар инде.

Әти-әниең белән сөйләш, нишләп Интернетта утырырга рөхсәт итмәүләрен сора. Бәлки, алар сине әллә кемнәр белән аралаша, кирәкмәгән уеннар уйный, ярамаган әйберләр карап утыра дип уйлыйдыр. Дусларың белән генә аралашуыңны, кирәкмәгән нәрсәләргә игътибар итмәвеңне әйт. Ләкин: «Минем сыйныфташларым көне-төне Интернетта утыра, ник миңа ярамый?» – дип тавыш күтәрмә. Тыныч кына барын да аңлатырга тырыш.

Гөлчәчәк Галимова, әни кеше:

– Мәктәптә укый торган улым Интернетта утыра, шунсыз булмый да хәзер. Өй эше дә, билгеләр дә шунда. Дуслары белән дә аралаша, уеннар да уйный. Уеннарның да файдалылары бар бит.

Хәзер күп кенә әти-әниләр үзләре дә Интернет челтәренә кереп батты. Хәтта авылда да күрше күршегә керми, туган белән туган да шунда гына аралаша. Җайлы бит! Нигә тел әрәм итеп утырырга. Балалар хыяллана белми, тирә-юньне күрми, чаңгы-чана шумый, урамда уйнамый, китап укымый... Бөтен кешелекнең Интернет челтәренә кереп чумуы бик кызганыч, җанлы аралашу җитми адәм балаларына.

Әти-әниеңнең ни өчен сиңа Интернетта утырырга рөхсәт итмәүләре аңлашыла. Алар сиңа яхшылык кына тели. «Сәламәтлеген бетереп компьютер артында утырмасын», – дип фикер йөртәләрдер.

Амил Нуруллин, студент:

– Минемчә, Интернетка атнага бер тапкыр керү бик аз. Бүген без күпчелек мәгълүматны Интернеттан алабыз. Әти-әниеңне дә аңлыйм.  Сиңа алар белән бу турында тыныч кына сөйләшергә кирәк. Һәр көн кичке якта Интернетта 30 минут утыру мәктәп баласы өчен җитәдер. 
Синең Интернетта утыру вакытыңны чикләүнең сәбәбе ни?  Моны да ачыкларга кирәк. Сәбәп синең җавапсызлыгың булса, моны төзәтергә була. Шуннан соң әти-әниеңнең сиңа карата мөнәсәбәте дә үзгәрер.

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 27 март 2020 - 10:08
    ПАР БЕЛӘЗЕК Зөлхиҗҗә иртәгесен туган-тумача, дусларын, тирә-күршеләрен җыеп Коръән мәҗлесе уздырырга әзерләнә иде. Киләсе кунаклар инде чакырылган. Бик озак урын хастасы булып яткан әнисенең бакыйлыкка күчкәненә ике ел узып та киткән. Хәергә өләшәсе йомшак ак сөлгеләре күптән түрдәге тумбочка өстенә таслап куелган. Зөлхиҗҗә әнисе исән чакта да аңа гел ак төстәге күлмәкләр, яулыклар гына ала иде. Биш ел урында ятты карчык.
    4588
    0
    87
  • 18 март 2020 - 15:36
    ТӘҮГЕ МӘХӘББӘТ Ә мәхәббәт дигәнең буйга-сынга карыймы соң? Ул бит буйга гына түгел, яшькә дә карамый. Мәхәббәт үтмәслек киртәләр юк. Ә тәүге сөю бигрәк тә...Ә Зөлфәтнең йөрәгендә әле бу саф тойгының бөреләнеп чәчәк атар чагы гына. Унҗиде яшь... Гомернең иң матур, иң кадерле чагы икәнлеген без бик күп еллар үткәч кенә аңлыйбыз шул. Мәңгегә шулай яшь, матур, дәртле булырбыз кебек.
    3667
    0
    33
  • 24 март 2020 - 16:21
    ҮЗ ЯЛГЫШЫМ, ҮЗ ЯЗМЫШЫМ Рәмилә, уйларыннан арынып, наушнигын салды да кызының бүлмәсенә керде. Индира скайптан Марс белән аралаша иде. Шулай да әнисен күргәч, экранны сүндереп куйды. Рәмиләнең Хәбир турында бик сорыйсы килә иде. Әмма сүзне башка яктан башлады: “Син, кызым, дәү әниең белән алай дорфа сөйләшмә, ярыймы. Ул бит сиңа яхшылык кына тели”. Әнисенең бу сүзләре ачуын китердеме, Индира йөзен чытты: “Әни, син ул җен карчыгына буйсынып, үзеңне ирдән, мине әтидән яздырдың! Сез икегез дә аның корбаны!
    3548
    0
    36

Блоглар
  • МУСА ҖӘЛИЛ ИСЕМЕНДӘГЕ КӨРӘШ ЯРЫШЛАРЫ-2020 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • CLUBTURBO WINTER DRIFT CUP ИКЕНЧЕ ЭТАП: ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «ӘЙДӘ, ШАЯРТ»: ФИНАЛ
  • ТАТАР ИҖАДИ КОМАНДАЛАРЫ АРАСЫНДА МИНИ-ФУТБОЛ
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019