19 май – СПИДтан үлгәннәрне искә алу көне

19 май – СПИДтан үлгәннәрне искә алу көне. Дөнья җәмәгатьчелеге быел да “Сәламәтлек һәм хокук өчен көрәшне активлаштыру” дигән девиз астында әлеге датаны билгеләп үтәчәк. Шулай ук 14-19 майда СПИД корбаннарын искә алу көненә багышланган “Стоп ВИЧ/СПИД” Бөтенроссия акциясе узды.

Хәзерге вакытта ВИЧ йогуын профилактикалауда яңа технологияләр куллану дәвалау өлкәсендәге уңышлар, кешеләрнең тормыш сыйфатын саклауга һәм яхшыртуга китерә. Тик әлеге инфекциянең таралу проблемасы бүген дә актуальлеген югалтмый.
БМО мәгълүматларына караганда, дөньяда ВИЧ-инфекция диагнозы булган 37 млн. кеше яши. Россия Федерациясендә ВИЧ белән яшәүче 1 007 369 кеше теркәлгән. Татарстан Республикасында исә 2010 елның 1 маена 24131 ВИЧ-инфекциясе очрагы теркәлгән. Барлыгы 6345 ВИЧ-инфекцияле кеше үлгән, шул исәптән СПИДтан – 1962 кеше.

Соңгы елларда инфекциянең 30-49 яшь аралыгындагы кешеләр төркеменә таба күчүе күзәтелә. Җенси юл белән йоктырган затлар саны арта, ВИЧ-инфекцияле хатын-кызлар саны көннән-көн күбәя... ВИЧ-инфекциясенең таралу юллары һәм профилактик ысуллары белән халыкның таныш булмавы, йогышлы чирнең куркынычлыгын тиешенчә бәяләмәү, саксыз сексуаль тотыш ВИЧ эпидемиясен өлкән яшьтәге төркемгә күчүгә китерә.

ВИЧ-инфекциясе кан аша (инфекцияле кан организмга эләккәндә, ешрак сакланмаган җенси контактлар аша) йогарга мөмкин. Йөклелек вакытында да, бала табу вакытында да, хәтта күкрәк сөте белән ашатканда да ВИЧ йоктыру куркынычы бар. ВИЧ кул кысу, үбешү һәм кочаклашу вакытында, уртак савыт-саба һәм уртак бәдрәф белән файдаланганда, бассейн, мунча, саунада булганда, бөҗәкләр һәм хайваннар тешләгәндә, туклану продуктлары аша таралмый.

Кызганыч, тик ВИЧ-инфекциясенә каршы вакцинация юк! Шуңа күрә аны йоктырмас өчен түбәндәге кагыйдәләрне үтәргә кирәк:

- беркайчан да наркотиклар кулланмаска;

- җенси мөнәсәбәтләргә иртә яшьли кермәскә, иптәшеңә тугры булырга һәм гаилә кыйммәтләрен хөрмәт итәргә;

- очраклы җенси контактлар вакытында барьер контрацептивларны (презервативларны) кулланырга;

- шәхси гигиена предметларын кулланырга;

- колак тиштерүләрне, татуировка, пирсинг ясатуны бары тик махсус салоннарда гына үткәрергә.

ВИЧ-инфекциясе озак вакытлар үзенчәлекле симптомнар белән вакытында күренми кала, һәм авырулар инфекцияле булулары турында хәтта шикләнмиләр. ВИЧ-инфекциясен бары тик лаборатор тестлар гына ачыкларга мөмкин.

Татарстанның Арча районы Кенәр авылы хастаханәсенең баш табибәсе Аксакова Рәфия Рашат кызы ВИЧны дәвалау мөмкинлеге турында үз фикерен белдерде:

- Әлбәттә, ВИЧ яки СПИДтан хастаханәдә дәваланырга кирәк. Әмма нәкъ менә медицина оешмаларында инфекцияне йоктыру очраклары да сирәк түгел. Мәсәлән, ВИЧ СССРда пәйда булгач, 88-89 елларда 270тән артык кеше илнең көньяк хастаханәләрендә зарарланган булган. Хәзер дә мондый очраклар юк түгел. Гаҗәп, әйеме? Хастаханәгә килгәч, кеше табибларга ышана – аның башка сайлау мөмкинлеге юк. Ә ышаныч акланмаска бик мөмкин бит…

Илүзә Касыймова

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 30 август 2020 - 17:15
    ҮЛЕМНӘН КӨЧЛЕРӘК – Ну-ну-ну! Марш, агай, үз урыныңа! Үз тавышын үзе танымады кыз. Тик тегенең тамчы да исе китмәде, атлап барган шәпкә ике кулын сузып, күрешергә килгән кыяфәт чыгарды. Тагын ике секундтан ул аны шул пычрак куллары белән эләктереп үк алачак... – Үзең китәсеңме, әллә булышыргамы сиңа, абзый кеше? Зөмәрә аңышмый калды: кайчан, каян килеп чыкты бу зифа буйлы егет, ни ара аларның уртасына кереп басты? Сәрхуш ирнең йөзе әче әйбер капкандай җыерылып килде; селтәнергә дип күтәргән кулы белән башын кашып алды да, ава-түнә үз почмагына таба китте.
    2515
    0
    15
  • 22 август 2020 - 09:00
    НУРЛАНЫШ БҮЛМӘСЕНДӘ ...Май кояшы җылы нурларын өләшә. Палатаның кечкенә тәрәзәсеннән төшкән саран нурлар Регинаның күзләренә төшеп күзләрен камаштыра, күзләре үзләреннән-үзләре яшьләнеп йомылалар. Яшьләнгән күзләрендәге җан сагышын башкаларга күрсәтмәскә тырышып, стенага борылып ятып, одеялын башыннан үк бөркәнеп куя да уйлар диңгезенә чума яшь ана.
    1989
    0
    8
  • 6 сентябрь 2020 - 13:31
    МӘХӘББӘТ ТОЗАГЫ "Тавык төшенә тары керә” ди халык. Финанс-экономика институты студенты Рәсим төшендә үзен банк директоры итеп күреп ятканда гына ишек шакыдылар. “Их, нечкә билле чибәркәй – сәркатиб кабинетка килеп кергәч кенә уяттылар”, – дип сөйләнә-сөйләнә ишек ачырга юнәлде. Ә ишек артында… Әле генә төшендә күргән сәркатиб кыз басып тора иде.
    652
    0
    1

Блоглар
  • МУСА ҖӘЛИЛ ИСЕМЕНДӘГЕ КӨРӘШ ЯРЫШЛАРЫ-2020 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • CLUBTURBO WINTER DRIFT CUP ИКЕНЧЕ ЭТАП: ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «ӘЙДӘ, ШАЯРТ»: ФИНАЛ
  • ТАТАР ИҖАДИ КОМАНДАЛАРЫ АРАСЫНДА МИНИ-ФУТБОЛ
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019