ГӨМБӘГӘ БАРАБЫЗ: НӘРСӘ БЕЛЕРГӘ КИРӘК?

Җәй ахыры һәм көз башы – гөмбә җыярга яратучылар өчен көтеп алынган вакыт. Урманда йөрү, саф һава, табигатьтә вакыт үткәрү үзе үк рәхәт. Әмма гөмбә җыюда бер кагыйдәне истә тотарга кирәк: кәрзинне тутырудан бигрәк, куркынычсызлык мөһим.

Урманга барыр алдыннан

Гөмбәгә барганда уңайлы һәм ябык кием сайла. Озын җиңле кием, озын чалбар һәм ябык аяк киеме бөҗәкләрдән, ботаклардан һәм дымнан сакларга ярдәм итә.

Үзең белән су, телефон, пычак һәм кәрзин алырга мөмкин. Гөмбәләрне полиэтилен пакетка тутыру киңәш ителми: анда алар тизрәк изелә һәм бозыла.

Урманга кая баруыңны якыннарыңа әйтеп калдыру да мөһим. Телефонның зарядын алдан тикшер.

Гөмбәне кайда җыярга?

Гөмбәләрне экологик яктан чистарак урыннарда җыю яхшырак.

Зур автомобиль юллары, тимер юллар, заводлар һәм башка сәнәгать объектлары янындагы гөмбәләрне алырга кирәкми. Гөмбәләр әйләнә-тирәдәге төрле матдәләрне үзләренә тупларга мөмкин.

Шәһәр эчендә яки чүплекләргә якын урыннарда үскән гөмбәләрне дә җыймау хәерле.

Кәрзингә нәрсә салырга?

Иң гади кагыйдә – үзең яхшы белгән гөмбәләрне генә җыю.

Гөмбә сиңа таныш түгел икән, «бәлки, ашарга ярыйдыр» дип тәвәккәлләргә кирәкми. Тышкы кыяфәте буенча ашарга яраклы һәм агулы гөмбәләр бер-берсенә охшарга мөмкин.

Гөмбәне караганда аның эшләпәсенә генә түгел, аяк өлешенә дә игътибар итәргә кирәк. Шуңа күрә аны җирдән бөтен килеш алу яхшырак.

Картайган, черегән, күгәргән, артык йомшарган яки кортлаган гөмбәләрне җыйма.

Интернеттагы фотога ышаныргамы?

Гөмбәне телефондагы кушымта яки интернеттагы бер фото буенча гына билгеләргә ярамый.

Яктылык, гөмбәнең яше, үскән урыны һәм хәтта фотога төшерү почмагы да аның тышкы кыяфәтен үзгәртергә мөмкин.

Әгәр шикләнсәң, гөмбәне фотога төшереп калдырырга була. Әмма аны кәрзингә салма.

Беренче тапкыр гөмбә җыярга барганда бу эшне яхшы белгән өлкән кеше белән бару иң ышанычлы юл.

«Халык ысуллары» эшлиме?

Гөмбәләр турында төрле киңәшләр ишетергә мөмкин: пешергәндә суганның төсен карарга, гөмбәне исеннән яки тәменнән белергә һәм башкалар.

Мондый ысулларга таянырга ярамый. Агулы гөмбәне исенә, тәменә яки пешергәндәге үзгәрешләргә карап ышанычлы итеп билгеләп булмый.

Билгесез гөмбәне чи килеш татып карау да куркыныч.

Өйгә кайткач

Урманнан кайткач, җыйган гөмбәләрне тагын бер кат тикшереп чык.

Шик тудырганнарын, бозылганнарын һәм кайсы төр икәнен төгәл белмәгәннәрен ташла.

Гөмбәләр тиз бозыла, шуңа күрә аларны озак сакламыйча, җыйган көнне үк эшкәртү яхшырак. Әзерләү ысулын белмәсәң, тәҗрибәле өлкәннәрдән ярдәм сора.

Хәл начарланса, нишләргә?

Гөмбә ашаганнан соң күңел болгану, косу, эч авырту, эч китү, көчсезлек яки башка гадәти булмаган билгеләр барлыкка килсә, моңа җитди карарга кирәк.

Симптомнар шунда ук та, берничә сәгатьтән соң да башланырга мөмкин.

Мондый очракта медицина ярдәменә мөрәҗәгать итәргә кирәк. Әгәр ашалган ризыкның яки гөмбәләрнең калдыклары калган булса, аларны ташламый тору яхшырак – бу табибларга сәбәпне ачыкларга ярдәм итә ала.

Истә калдырырга кирәк булган төп кагыйдәләр

• Үзең белмәгән гөмбәне җыйма.
• Юллар һәм сәнәгать объектлары яныннан гөмбә алма.
• Картайган һәм бозылган гөмбәләрне кәрзингә салма.
• Гөмбәне интернеттагы бер фото буенча гына билгеләмә.
• Билгесез гөмбәне татып карама.
• Шикләнсәң – калдыр.
• Гөмбә җыюда иң яхшы нәтиҗә – тулы кәрзин түгел, ә урманнан яхшы кәеф белән һәм исән-сау кайту.