Логотип Идель
Бу – тема!

КЫШ БАБАЙГА НИЧӘ ЯШЬ?

18 ноябрьдә Кыш бабай туган көнен билгеләп үтә. Аның үз резиденциясе, почтасы, хәтта туган көне дә бар. Әмма паспортындагы иң мөһим мәгълүмат — яше генә билгесез. Кыш бабай кайчан барлыкка килгән, ни өчен туган көнен ноябрьдә бәйрәм итә һәм ул һәрвакыт шундый игелекле булганмы? Кызыклы фактларны җыйдык.

1. Кыш бабайның туган көнен балалар сайлаган

18 ноябрь датасын Кыш бабай янына Бөек Устюгка кунакка килгән балалар тәкъдим иткән. Алар фикеренчә, кышкы тылсымчының туган көне чын кыш башланган вакытка туры килергә тиеш. Күпьеллык метеорологик күзәтүләр буенча, нәкъ шушы чорда Бөек Устюгта һаваның уртача тәүлеклек температурасы нуль градустан түбән төшә.

2. Аның туган көненә нибары 21 ел

Кыш бабайның туган көнен беренче тапкыр 2005 елның 18 ноябрендә бәйрәм иткәннәр. Димәк, 2026 елда бу традициягә 21 ел тула. Әмма бу Кыш бабайның үзенә дә 21 яшь дигән сүз түгел.

3. Кыш бабайга 2000 яшьме?

Кыш бабайның төгәл яшен беркем дә белми. Кайбер чыганакларда аңа 2000 елдан артык дип язалар, әмма моны раслый торган тарихи дәлилләр юк. Аның образы төрле чорлардагы халык ышанулары, әкиятләр һәм бәйрәм традицияләре йогынтысында формалашкан.

4. Элек Кыш бабай бүләк таратмаган

Борынгы халык ышануларында салкын һәм суык белән бәйле персонажлар һәрвакытта да игелекле булмаган. Алар табигатьнең куркыныч көчен гәүдәләндергән. Кешеләр исә салкыннарны йомшарту өчен төрле йолалар башкарган. Бүләк таратучы ягымлы Кыш бабай образы соңрак барлыкка килгән.

5. Кыш бабай турында әкияткә 186 ел

1840 елда язучы Владимир Одоевскийның «Мороз Иванович» әкияте дөнья күрә. Анда Кыш бабайга охшаган ак сакаллы карт бозлы йортта яши, кар өстендә йоклый. Ул тырыш кызны бүләкли, ә ялкауны җәзалый. Әмма әлеге герой әле Яңа ел белән бәйле булмый.

6. Кыш бабай Яңа ел йолдызына XX гасырда әверелгән

1935 елда СССРда балалар өчен Яңа ел чыршысы бәйрәмнәрен яңадан оештыра башлыйлар. Шуннан соң Кыш бабай әлеге бәйрәмнәрнең төп геройларының берсенә әйләнә. 1937 елда Мәскәүдәге Союзлар йортының Колонналар залында ул Кар кызы белән бергә чыгыш ясый.

7. Кар кызы башта Кыш бабайның оныгы булмаган

1873 елда Александр Островский «Снегурочка» пьесасын яза. Анда Кар кызы — Кыш бабай белән Язның кызы. Ә халык әкиятләренең башка вариантларында аны баласыз карт белән карчык кардан ясый. Кар кызының Кыш бабай оныгы буларак танылуы Яңа ел бәйрәмнәре традициясе белән бәйле.

8. Кыш бабай һәрвакыт кызыл тун кимәгән

Кыш бабайның киеме төрле чорларда төрлечә сурәтләнгән. Ул кызыл, зәңгәр, ак туннардан күренгән. Шуңа күрә кызыл тунны аның борынгыдан килгән бердәнбер киеме дип әйтү дөрес түгел.

9. Кыш бабайның туган ягы — туристик проект нәтиҗәсе

1998 елда Вологда өлкәсендә «Бөек Устюг — Кыш бабайның туган ягы» проекты башлана. Аның максаты — төбәккә туристлар җәлеп итү. 1999 елның 25 декабрендә шәһәр янында Кыш бабайның әкияти утары ачыла.

10. Кыш бабайның үз почтасы бар

Бөек Устюгта Кыш бабайга хатлар кабул итә торган махсус почта эшли. Балалар аңа Яңа ел алдыннан гына түгел, ел дәвамында да яза ала. Хатларда бүләкләр генә түгел, төрле теләкләр, хыяллар һәм шәхси тарихлар да урын ала.

11. Кыш бабайның туган көненә башка әкият геройлары да килгән

2005 елда беренче туган көн бәйрәменә төрле төбәкләрнең кышкы персонажларын чакырганнар. Алар арасында якутларның Чысхааны, Карелиянең Паккайне исемле герое, Кар кызы һәм башка әкият персонажлары булган. Бәйрәмдә Кыш бабай Бөек Устюгның үзәк мәйданында чыршы утларын кабызган.

12. Кыш бабайның үз йорты гына түгел, музее да бар

Бөек Устюгтагы Кыш бабай утары — бер йорттан гына торган урын түгел. Анда әкияти терем, тимерче алачыгы, бозлык һәм башка туристик объектлар урнашкан. Шәһәрнең үзендә дә Кыш бабай резиденциясе, музее һәм почтасы эшли.

Шулай итеп, Кыш бабайның төгәл яшен әйтү мөмкин булмаса да, аның тарихындагы мөһим даталар билгеле. Әкиятләрдәге салкын хуҗасыннан Яңа елның төп героена кадәр ул шактый озын юл үткән. Ә 18 ноябрь — шул тарихка XXI гасырда өстәлгән яңа традиция.

 

Следите за самым важным и интересным в Telegram-каналеТатмедиа

Нет комментариев