ЯЗГЫ ТАШУ

Сез дә һәр яз саен су буена ташу карарга төшәсезме? Табигатьнең яңарган, чистарган чагы бит ул! Диңгезләрең бер читтә торсын, су агымнның тавышы бөтен авылга яңгырап тора! Ташу турында барысын да беләбез кебек. Тик мин сезне: “Белмибез”, - дип ышандыра алам. Шуң күрә быелгы ташу башланганчы тизрәк әлеге язманы укы. ;-)

Язгы ташу – язын көннәр җылыту белән елгаларда боз китү, суның ярлардан чыгып ташуы.



Су ничек ташый?


Апрель урталарында кар эреп бетә. Елгалардагы калын боз катлавы да юкара. Димәк, тиздән ташу булачак!

Кыш буе калын катлау астында яткан су көч белән бозны өскә таба этә. Боз шартлап ярыла, һәм боз кисәкләре, бер-берсен этә-төртә, елга уртасыннан агарга тотына...

Менә боз эри, елгадагы су күзгә күренеп күтәрелә. Елга ярларыннан ташып чыга.

Язгы ташуны башка су белән ташкын дип тә атап йөртәләр.

Файдасы


Елга, ярларыннан ташып, әйләнә-тирәгә җәелгәч, якын-тирә җирләргә, чокыр-чакырларга, саегайган күлләргә су тула – җир суга туена. Су белән бергә әлеге чокырларга төрле-төрле балкылар да кереп тула. Балыкчылар рәхәтләнә!

Зыяны


Су ташкыны елга ярындагы бөтен нәрсәне үзе белән бергә юдырып алып китә. Кайвакыт бозлы су өстендә такталар, бүрәнәләр, печән-салам өемнәре дә йөзеп йөри башлый.

Язгы ташу басуларны, болыннарны, якын-тирәдәге авылларны су астында калдыра.

Шундый хәлләре бар...


Кайчандыр шундый бер йола булган. Ел саен яз көне егетләр һәм кызлар боз китүне карарга йөргәннәр – боз озатканнар. Ул үзе бер тамаша, бәйрәм саналган. Егетләрнең кыюраклары агып барган зур-зур бозлар өстенә сикергәннәр һәм алар белән бергә йөзгәннәр. Янәсе, күрегез, мин нинди көчле! Алар боз өстендә калган агач кисәкләре, печән, саламнардан учак кабызганнар. Ә бу тамаша яр буеннан бик матур булып күренгән, бар халык аңа карап хозурланган.

Зилә САБИТОВА әзерләде

“Җил каян исә?” китабы материаллары файдаланылды.

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 6 сентябрь 2019 - 14:06
    ӘТИ ЙОРТЫ Гөлсинурга авылда атасыннан мирас булып калган йортлары турында әнисе Сәвия бүген тагын шалтыратты: - Кызым, син кайчан барып рәтләп киләсең инде андагы эшләрне? Эчендәге әйберләрен җыеп түгәргә дә, сатарга кирәк инде өйне. Күпме торыр ул? Болай хуҗасыз килеш торса, тиз черер. Урыны да әйбәт йортның. Авыл уртасында. Хакларның әле әйбәт чагы. Акчасы артык булмас, кирәк җире табылыр.
    4849
    2
    96
  • 8 сентябрь 2019 - 10:29
    ИСКЕ ЙОРТ Яңа йорт салып, анда күченгәнгә тугыз ел үтсә дә, Гайшә карчык түбәләре тишелгән, ишеге кыйшайган, күбесенчә келәт вазифасын үтәгән иске өйне сүтәргә улы Рәискә моңа хәтле һич кенә дә ризалык бирергә теләмәде. Рәис, иске йортны сүтик, дип ничә кат сүз башламасын, Гайшә әби улының игътибарын башка якка бора торды, я аңа бик тә мөһим бүтән эш табып биргәләде.
    2879
    1
    81
  • 5 сентябрь 2019 - 10:08
    ӘНИ, СУ БИР! Зур хастаханәнең реанимация бүлеге янында күн эскәмиягә сеңеп диярлек утырган, ябык гәүдәле, башына ак яулык бәйләгән, моңсу-җитди кыяфәтле карчык яныннан табиблар, шәфкать туташлары тыз-быз үтеп йөри. Инде икенче атна моннан китми диярлек утырган әби аларның барысын да өмет тулы карашы белән каршы ала һәм сагыш белән озатып кала. Шәфкать туташлары... Нинди мәгънәле бу исем! Шәфкатьле!.. Менә берәрсе янына килер дә, әйтер кебек: ”Әбекәй, кызыгыз терелде. Бүген аны өйгә алып кайтып китәрсез”, - дияр кебек.
    2460
    0
    59
  • 24 август 2019 - 18:02
    ӘНИЗӘР (ХИКӘЯ) Алар газета-журнал нәшриятында очраштылар. Әнизәр, бер кочак кәгазь күтәреп лифттан чыгып килгәндә, колагына телефонын “ябыштырган” берәү белән бәрелеште.
    1888
    0
    20
  • 2 сентябрь 2019 - 14:57
    СУКЫР ЯЗМЫШ Электричкада кеше күп түгел. Көпә-көндез ник бушка куалардыр бу кадәр тимер өемен?! Әллә шул кеше юклыккамы – тавыш-тынсыз гына, шыңшып кына йөри ул бүген.
    1580
    0
    18

  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    107
    0
    2
  • 15 август 2019 - 09:28
    142 ЕЛ РӘТТӘН ЯҢГЫРЫЙ ТОРГАН СҮЗ! Нәкъ 142 ел элек, 1877 елның 15 августында Томас Эдисон телефоннан сөйләшкәндә «Hello» («Алло») сүзен кулланырга тәкъдим итә.

    1876 елда Филадельфияның бөтендөнья күргәзмәсендә Александр Белл исемле...
    110
    0
    0
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019