2019да СӘГАТЬ УКЛАРЫН КАБАТ КҮЧЕРӘБЕЗ?

Бу арада әнә шундый имеш-мимешләр таралды. Әлеге хәбәр 2018 елның декабрендә үк чыккан иде инде. Имеш, 2019 елда язын һәм көзен кабат җәйге-кышкы вакытка күчәбез.

Соңгы елларда Россия халкы гел җәйге вакытта гына яшәргә күнеккән иде инде. Аннан гел кышкы вакытта гына яши башладык.

Сәгать телләрен күчерү традициясе


Күп кешегә сәгать телләрен күчерү борынгы заманнан калган гадәт кебек тоела. Әмма әлеге тардиция бүгеге көндә дә күп илләрдә актуаль. Европа союзына кергән илләр, мәсәлән, әлеге мәсьәләне һәркайсы үзе хәл итә.

Россиядә “җәйге вакыт” төшенчәсе беренче тапкыр 1917 елда кертелә. Ул елның 1 июлендә сәгать уклары алга күчерелә. 1924 елда кадәр 1 марттан 1 сентябрьгә кадәр бар халык шундый вакыт белән яши. Сәгать поясларының төрле, илнең бик зур булуы буталчыклар китереп чыгара, уңайсызлыклар туа. 24 елда  регион нинди пояста урнашкан, шуннан чыгып, андагы сәгать билгеләнә. 1930-1981 елларда кабат ел әйләнәсе бер генә төрле вакыт була.  Кайбер өлкәләрдә вакыт “табигый вакыт”тан хәтта 3 сәгатькә аерыла башлый. Моны хәл итү максатында язын бөтен илдәге сәгатьләр алга күчерелә, ә менә көзен “кышкы” вакытка барысы да күчми.

2003 елда илдәге 67 өлкә Дәүләт думасына сәгатьне күчерүне туктауны сорап мөрәҗәгать итә. Әмма бу сорауны бары тик 2009 елда гына тикшерәләр. 2011 елдан ил һәрдаим җәйге вакыт белән генә яши башлый, ә инде 2014 елдан сәгать телләре 1гә артка күчерелә. Бүгенге кадәр без шул рәвешле яшәп ята ИДЕК.

Ул сәгатьне ник күчереп уйныйлар соң?


Моңа төп сәбәбе - тәүлекнең якты вакытында күбрәк эшләп, электр энегиясен экономияләү.

Тагын кайсы илләрдә шулай?


2017 ел мәгълүматларына карасак, сәгатьне барлыгы 81 илдә күчерәләр. Бүгенге көндә Европа союзына кергән илләрнең барысы да диярлек (Россия, Белоруссия, Исландиядән кала) “тел”ләрне күчерүне дәвам итә. Африкада вакыт Буркина-Фасо, Марокко һәм Намибиядә күчерелә. Көньяк Америкада исә мондый үзгәрешләр Бразилия, Чили, Парагвайга кагыла. Болардан тыш, сәгать укларын АКШ, Канада, Мексика, Кубада да күчерәләр.

Сәгать укларын күчерү сәламәтлеккә зыянлы?


Күчерү-күчермәү турында бәхәсләр дәвам итә. Иң кызулары медицина өлкәсенә кагыла. Кайбер табиблар фикеренчә, вакытның бу рәвешле үзгәртү организмга начар тәэсир ясый. “Кышкы вакытта яшәү сәламәтлек өчен яхшырак”, -  дип тә өстиләр алар.

Сәгать телләрен күчерүгә каршы табиблар белән гади кешеләр дә килешә. Аларның кайберләре арулары, хроник авыруларның көчәюе, нервларының какшавы турында әйткәннәр. Кайберәүләр сәгатьләрдә буталып бетә икән. Нинди дә булса сәбәп белән “тел”ләрне күчеререгә онытучылар һәрчак табыла бит.

P.S. Күчерү-күчермәү турында төгәл мәгълүматны әлегә әйтүче юк. Ә имеш-мимешләр килеп ирешә тора. Шуңа күрә көтәбез, дуслар, көтәбез...



Зилә САБИТОВА

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 6 сентябрь 2019 - 14:06
    ӘТИ ЙОРТЫ Гөлсинурга авылда атасыннан мирас булып калган йортлары турында әнисе Сәвия бүген тагын шалтыратты: - Кызым, син кайчан барып рәтләп киләсең инде андагы эшләрне? Эчендәге әйберләрен җыеп түгәргә дә, сатарга кирәк инде өйне. Күпме торыр ул? Болай хуҗасыз килеш торса, тиз черер. Урыны да әйбәт йортның. Авыл уртасында. Хакларның әле әйбәт чагы. Акчасы артык булмас, кирәк җире табылыр.
    4847
    2
    96
  • 8 сентябрь 2019 - 10:29
    ИСКЕ ЙОРТ Яңа йорт салып, анда күченгәнгә тугыз ел үтсә дә, Гайшә карчык түбәләре тишелгән, ишеге кыйшайган, күбесенчә келәт вазифасын үтәгән иске өйне сүтәргә улы Рәискә моңа хәтле һич кенә дә ризалык бирергә теләмәде. Рәис, иске йортны сүтик, дип ничә кат сүз башламасын, Гайшә әби улының игътибарын башка якка бора торды, я аңа бик тә мөһим бүтән эш табып биргәләде.
    2877
    1
    81
  • 5 сентябрь 2019 - 10:08
    ӘНИ, СУ БИР! Зур хастаханәнең реанимация бүлеге янында күн эскәмиягә сеңеп диярлек утырган, ябык гәүдәле, башына ак яулык бәйләгән, моңсу-җитди кыяфәтле карчык яныннан табиблар, шәфкать туташлары тыз-быз үтеп йөри. Инде икенче атна моннан китми диярлек утырган әби аларның барысын да өмет тулы карашы белән каршы ала һәм сагыш белән озатып кала. Шәфкать туташлары... Нинди мәгънәле бу исем! Шәфкатьле!.. Менә берәрсе янына килер дә, әйтер кебек: ”Әбекәй, кызыгыз терелде. Бүген аны өйгә алып кайтып китәрсез”, - дияр кебек.
    2457
    0
    59
  • 24 август 2019 - 18:02
    ӘНИЗӘР (ХИКӘЯ) Алар газета-журнал нәшриятында очраштылар. Әнизәр, бер кочак кәгазь күтәреп лифттан чыгып килгәндә, колагына телефонын “ябыштырган” берәү белән бәрелеште.
    1888
    0
    20
  • 2 сентябрь 2019 - 14:57
    СУКЫР ЯЗМЫШ Электричкада кеше күп түгел. Көпә-көндез ник бушка куалардыр бу кадәр тимер өемен?! Әллә шул кеше юклыккамы – тавыш-тынсыз гына, шыңшып кына йөри ул бүген.
    1580
    0
    18

  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    106
    0
    2
  • 15 август 2019 - 09:28
    142 ЕЛ РӘТТӘН ЯҢГЫРЫЙ ТОРГАН СҮЗ! Нәкъ 142 ел элек, 1877 елның 15 августында Томас Эдисон телефоннан сөйләшкәндә «Hello» («Алло») сүзен кулланырга тәкъдим итә.

    1876 елда Филадельфияның бөтендөнья күргәзмәсендә Александр Белл исемле...
    110
    0
    0
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019