«ВЕРТОЛЕТ ТӘРӘЗӘСЕННӘН РЕПОРТАЖ»

«Мин әлегә вертолетта, соңрак шалтыратыгыз...» Менә шундый сөйләшү белән телефон элемтәсе әллә ничә кат өзелде. Полиция полковнигы, летчик, АОСН (авиационный отряд специального назначения) командиры Флорид Мавлеткулов утырган вертолетны бер генә мизгелгә дә күздән ычкындырмыйм.

Тынычлык бистәсе

Вертолетлар утыра торган мәйдан – җил оясы. Башны аскарак иеп, җиргә катырак басып тормасаң,  вертолет пропеллерлары бөтереп алыр сыман. Бу МВДның махсус хәрби физик әзерлек үзәге. Тиздән, әнә, миннән 15-20 метр читтә торган вертолетка кереп чумачакмын да, экипаж составына кушылып, күккә күтәреләчәкмен – Казан урамнары өстеннән патрульгә чыгабыз. Әлегә тирә-юньне күзәтәм. Бер генә мизгелгә дә тынычланып калып, йә үз уйларыңа бирелеп торып булмый монда. Хәтфә табигатькә, төз каеннарга да сокланып торам димә. Әллә кайдан гына автомат тавышы ишетелеп куя. (Өйрәнүләр бара, күрәмсең. – Р.Х.) Бер минутка гына үземне боевиктагыча хис итеп, шул хистән ләззәтләнеп алам да, командирның «Киттек!» командасына ияреп, вертолетка таба йөгерәм. Вертолет инде һавага күтәрелергә әзерләнеп бөтен барлыгы белән гүли, җил тузгыта.

Беренче очыш

...Трап. Һәм мин вертолет эчендә. Каен кәүсәләре яртылаш җиргә бөгелеп, һәрбер яфрагын вертолет җиленнән саклап калырга тырышкандай, бер учка кысып безне җирдән озатып кала. Урындыгым нәкъ тәрәзә янына туры килде. Рәхәт! Юк, башта бик рәхәт түгел иде әле.  Күтәрелеп китттек. Вертолет әле бер, әле икенче якка кыеклап оча башлады. Беркайчан кичермәгән, ниндидер ияләшенмәгән халәт иркендә калдым. Аннан, Казансу елгасы өстенә җиткәч, алай-болай була калса, мине беркем дә коткара алмаячак, мин бер яклаучысы-ы-ы-ыз, дигән шүрләткеч уйлар бераз янымда очып йөрде дә, борт артына егылып төшеп калды. Ул хисне адреналин, азарт һәм иллюминаторның тышкы ягындагы җәйге матурлыкка соклану хисе алыштырды. «...Дөнья матур, дөнья киң!..» Кычкырып җырласам да, мине беркем дә ишетмәс иде. Салондагы мотор гүләве – аралашуны күз карашларына гына тапшырып калдыра...

Оча торган сакчылар

Милиция авиациясе безнең илдә узган гасырның 60нчы елларында барлыкка килә. Ул чакта ГАИ өчен вертолетларны Аэрофлоттан арендалап торалар.  Патруль өчен вертолетлар тоту бик кыйбатка төшә, шуңа бу хезмәт берникадәр вакыт тукталып та тора. 2003нче елда милиция авиациясе яңадан торгызыла.

Татарстан республикасының Эчке эшләр министрлыгына караган  авиация отряды шактый катлаулы операцияләр башкара: транспортировка, һавадагы патруль хезмәте, разведка, күзәтү һәм эзләү, махсус операцияләр.... Ә без аларны күрмибез дә диярлек. Күккә сирәк күтәрелеп карагангадыр инде.

Флорид Мавлеткулов аеруча зур җаваплылык сораган кайбер операцияләрне искә төшерә:

Иң авыр көннәрнең берсе «Булгария» теплоходы батканнан соң, Идел өстендә кешеләрне эзләгәндә булды. МИ-8Т, Ка-226, R-44 вертолетлары белән 15 көн буена һава разведкасы оештырдык. Фаҗига урыныннан Интернетка куелган беренче фотолар да безнең вертолетлардан төшерелде. Кызганыч, исән кешеләрне генә таба алмадык...

Узган елның маенда Уфада махсус укулар узды. Ай ахырында өйрәнүләрнең генераль репетициясе булырга тиеш иде. Тик уку-өйрәнүләрне репетициядә түгел, реаль тормышта кулланырга туры килде – ул көнне Упман поселыгында Миноборонаның 140 мең тонна сугыш припаслары тупланган складлары шартлады, шуның аркасында урманнарда янгыннар башланды. Монда инде безнең пилотсыз очу аппараты ярдәмгә килде. Чөнки янгын өстенә башка бернәрсә дә очып керә алмый иде. «Элерон – 10», янгын ялмап алган урыннарны видеога төшереп, ситуацияне күз алдына китерергә ярдәм итте.  

Авиаотрядның көтелмәгән хәлләр килеп чыкканда кулланып була торган җыелмалы-сүтелмәле вертолет мәйданы да бар. Аны теләсә кайсы ноктада җәеп куярга була. (Безнең авыл башында, мәсәлән! – Р.Х.) Бу мәйданда идарә итү пункты да бар хәтта. Җәйме, кышмы, командир биредән вертолетларның очышы белән идарә итә ала. Монда ук метеостанция, авиация һәм полиция диапазонындагы радиостанция дә оештырылган.

Күктән күп күренә

Авиаотрядта мин дә эшли алыр идем кебек. Тик мондагы эшчеләр арасында да, летчиклар (монда иң-иңнәрне генә алалар!) сафында да кызларны күрмәдем. Югыйсә, нинди романтика, ә!

Күктән күп күренә шул! Һава полициясенә «бөке»ләр дә куркыныч түгел. «Рубин» командасы уеннарын да, «Биектау» автодромындагы автоузышларны да, Кабан күлендәге F-1 катерларындагы Европа чемпионаты узышын да күктән генә күзәтә алар! Җинаятьләрне ачу буенча полициягә дә ярдәм итә: урланган машиналарны, адашкан кешеләрне табалар...

...Мин әле иллюминатордан күземне ала алмыйм. Аскы яссылыктан күрергә өйрәнгән параллель, перпендикулярларны өстән өйрәнәм. Тәртип бозучылар, безне борчучылар булмады. Кайбер урамнарга килеп тыгылган машина «бөке»ләрен генә билгеләп, тиешле урынга хәбәр иттек.

Җиргә якынлашабыз. Вертолет мәйданы читендәге сыгылмалы каеннар, яфракларын җилгә ачып, безне каршыларга җыена.

[gallery size="medium" ids="2546,2544"]

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 22 сентябрь 2019 - 14:14
    ВӘСИЛӘ Күпләр өчен мәктәпнең ямен алып китте Вәсилә апалары. Шул китүеннән башка килә алмады Вәсилә яраткан мәктәбенә. Авыр чир утыз ике яшьлек чибәр хатынны, аяктан яздырып, урынга беркетте. Көннән көнгә сүнә барды Вәсилә, корый барды. Хастаханәдә дә аңардан тиз баш тарттылар. Үзенә берни әйтмәсәләр дә, табиблар Вәсиләнең ире Ниязны ачыктан-ачык кисәттеләр: “Без ярдәм итәрлек түгел...” Бианасы Кәримә карчык киленен им-томлап та карады. Тик Вәсиләне аягыннан еккан авыр чир китәргә килмәгән иде шул. Айлар буе ятты да ятты урында Вәсилә. Берни аңламаган биш яшьлек кызы Ләйлә белән аңардан да кечерәк улы Фәрит кенә: “Әни, тор инде. Кайчан мәктәпкә барасың?”, - дип җанын кыйдылар.
    2267
    1
    29
  • 12 октябрь 2019 - 11:30
    БУШ ЙОРТ Туганыннан артык күреп яраткан күршесе Зөһрә карчык үлеп, өч-дүрт ел үтүгә, аның өен авылның теге башында яшәгән ике балалы, яше утыздан арткан Зөлфәт сатып алгач, ялгызы яшәп яткан Гөлсемнең тынычлыгы югалды. Зөлфәтнең авыл халкына ясаган этлекләрен күреп-ишетеп белгән хатын, яңа күршеләре белән бик якыннан аралашмаса да, йорт-бакчалары терәлеп торгач, алардан качып та яши алмады.
    2003
    0
    15
  • 26 сентябрь 2019 - 15:08
    ПЕРӘ Вәсил бүген дә иртә таңнан, әнисе урыныннан кузгалып кыштыр-мыштыр йөри башлауга ук, йокысыннан торып утырды. Әнә ул инде кичтән үк әзерләп куелган утыннарны мичкә тутырып, ут үрләтеп җибәргән, сыерны савып кереп, сөтен дә сөзеп куйган. Менә хәзер самавырга чиләктән су салыр, торбасына яңа өлгергән кузлы күмерләрне өстәп җибәрер. Мичтә дөрләгән ялкынга, самавыр торбасы «тәрәзәчек»ләреннән күз кыскан кузларга карап утырырга ярата ул. Улының иртәләрен әнә шулай онытылып, утларны күзәтеп утыруын әнисе сизми диярлек. Сизеп тә игътибар итмиме? Комачауламагач, ярый, утырсын инде, ихтыяры, дияме?
    1964
    0
    14
  • 10 октябрь 2019 - 16:48
    ТУКТАЛЫШ “Тизрәк! Тизрәк!..” Кыска гына мизгелгә аңына килгән Айдар үз янында кайнашкан ак халатлы кешеләрнең кем икәнлеген дә, кая ашыкканнарын да аңламыйча, бөтен тәненә таралган кискен авыртудан тагын аңын җуйды... Тукталышта юл аша чыгарга басып торганда килеп бәрелгән машинаны ул хәтерләмәде. Изелгән аякларын бот төбеннән кисәчәкләрен белми иде әле утыз тугыз яшьлек авыл укытучысы...
    1864
    2
    24
  • 13 октябрь 2019 - 16:16
    ТУГАННАР Хәрби хезмәтнең ярты срогын диярлек бер кисәтү-искәрмәсез үтәгән Айратны часть командиры үзенә чакырып алды. “Рядовой Галимов, менә сиңа чираттан тыш ялга приказ. Вакытында килеп җит”,- дип искәртте. Туган өенә кайтып килергә бик өметләнсә дә, егет бу мәсьәлә болай тиз генә чишелер дип көтмәгән иде. Әнә, хезмәткә аннан алда алынган иптәшләренең дә кайберсе әле ялга кайтмаган.
    1642
    1
    34

  • 23 сентябрь 2019 - 15:32
    ЖВАЧКА: "БҮГЕН МИНЕМ ТУГАН КӨН!" Бүген без көненә берәр пачка чәйни торган ЖВАЧКАның туган көне. Аңа ничә яшь дип уйлыйсыз? Ничек уйлап тапканнар? Хәзер беләбез!
    207
    0
    0
  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    273
    0
    2
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019