"Еллар аша кыйммәтен җуймаган якут"

Якутлар табыладыр вакыт белән,
Вакытлар табылмыйдыр якут белән...


Габделҗәббар Кандалый


Г. Кандалыйның бу сүзләреннән чыгып, шуны әйтәсем килә, вакытлар үтеп тә үзенең кыйммәтен югалтмаган хезмәтләр, әсәрләр иҗат итүче, үз халкы өчен искиткеч күп эшләр башкаручы Ш. Мәрҗанинең затлылыгы еллар узган саен югарырак бәя ала бара.

Туган ягына, иленә мәхәббәт, ватанпәрвәрлек хисе яшь буында үзең, әти-әниең, бабаларың яшәгән авылның тарихын белүдән, аны тирәнтен өйрәнүдән башлана. Ташкичү мәктәбе коллективы бу гыйбарәгә нигезләнеп туган як тарихын эзлекле өйрәнүне максат итеп куйды.

Белгәнебезчә, 2018 ел – Татарстан Республикасында Ш. Мәрҗани елы дип игълан ителгән иде. Шул сәбәпле әлеге вакыйга Төрки дөньясында, республикабызда, Арча районында һәм, гомумән, олуг галимнең тормышында зур урын алып торган Ташкичү авылында да билгеләп үтелде. Яңа 2019нчы ел исә «Ташкичү төп гомуми белем мәктәбе»ндә Шиһабедтин Мәрҗани исемендәге районара укулар белән башланып китте, дисәк тә ялгыш булмас.

30нчы гыйнвар көнне уздырылган «Бәһа җитмәс кыйбат хәзрәт» дип исемләнгән әлеге укуларда мәктәп укучылары өч төрле юнәлештә фәнни-тикшеренү эшләре тәкъдим итте: «Ш.Мәрҗани мирасы», «Ш.Мәрҗани эзләре буйлап», «Әдәбиятта һәм сәнгатьтә Ш.Мәрҗани образы». Барлыгы алтмыштан артык эш килә, тик шуларның 34е генә лауреат исеменә лаек дип табыла. Бәйгедә җиңүче укучылар үзләренең фәнни эшләре белән кичәдәге кунакларны таныштырып үттеләр һәм фикер алыштылар.

Бәйрәм булгач, һичшиксез, кунаклар да булырга тиеш бит инде, әйеме!? Әлеге кичәдә исә олуг кунакларыбызның берсе Арча муниципаль районы башлыгы Нуриев Ильшат Габдельфәрт улы булды! Ул күптән көтелгән чараны тантаналы рәвештә ачып җибәрде һәм Шиһабетдин Мәрҗанинең мирасын өйрәнүнең әһәмиятенә басым ясады:

– Безнең Арча ягы данлыклы улларга бик бай. Алар арасында, әлбәттә, иң зур урын тоткан затларыбызның берсе Ш. Мәрҗани дә бар. Күренекле шәхесләребез тормышын, хезмәтләрен тирәнтен өйрәнү яшь буынның бурычы булып тора. Әлеге укуларга килгән катнашучыларның үткәнебезне белергә теләүләре бик сөендерә, димәк, киләчәгебез ышанычлы кулларда! – диде район башлыгы.



Әлеге укуларда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Ш.Мәрҗани исемендәге институты хезмәткәрләре – филология фәннәре кандидаты Гәйнетдинов Айдар Марсил улы, тарих фәннәре кандидаты Сәләхова Эльмира Кәдим кызы, фәнни хезмәткәр Баһаветдинова Халидә Зиннәт кызы да үз өлешләрен керттеләр. Алар әлеге кичәдә катнашучыларны фәнни эш алып бару серләренә төшендерделәр.

Шулай ук бу кичәдә Казан шәһәре Ш.Мәрҗани исемендәге мәдрәсә имамы ярдәмчесе Биккинин Исмәгыйль хәзрәт, Әтнә районы Ш.Мәрҗани исемендәге Комыгурҗа урта мәктәбе музее мөдире Зиннатуллина Зилә Рафаэль кызы да катнашты. Исмәгыйль хәзрәт Ш.Мәрҗани исемендәге мәдрәсә белән, Зилә Рафаэль кызы Мәрҗани музеенда саклана торган истәлекле экспонатлар белән таныштырды. «Мирас»журналының мөхәррир урынбасары Гибадуллин Ленар Ильгиз улы, «Әлифба» музее директоры Таҗиев Дамир Гыйлемшәех улы Татарстанда Ш.Мәрҗани исеме белән бәйле урыннар турында сөйләделәр, Ш.Мәрҗани эзләре буенча экскурсияләрдә катнашырга тәкъдим керттеләр.



Ш. Мәрҗани укулары дин галиме, фәлсәфәче, мөгаллим, этнограф, тарихчы һәм тагын күп кырлы шәхеснең 200 еллыгын йомгаклауга багышланып районара укулар форматында уздырылды. Шуны билгеләп үтәргә кирәк, әлеге кичә Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзәрәте тәкъдим иткән Нияз хәзрәт Сабировның сценариесе нигезендә төшерелгән «Мәрҗани» видеофильмы белән үрелеп барды.

Кичә азагында Ш.Мәрҗани исемен мәңгеләштерүдә зур өлеш керткән «Таттелеком» җәмгыяте әлеге укуларда катнашучыларга «Татарский Геродот» дип аталган китабын бүләк итте.

Исеменә күрә җисеме дә бик килешле әлеге шәхеснең. Чын мәгънәсендә энҗе-мәрҗәндәй кеше ул – Ш. Мәрҗани! Тикмәгә генә бабасы Габделкотдус яшәгән авылны тәхәллүс итеп алмый яшь Шиһабетдин, чөнки заманы өчен алдынгы карашлы һәм төпле белемле үрнәк зат була ул! Ике гасыр узуга карамастан аның шәхесе игътибар үзәгендә торуы моның ачык мисалы.



Илүзә Касыймова,
автор фотолары

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 21 сентябрь 2019 - 20:55
    НИГЕЗ ЙОРТ Сания карчыкның бәгыренә төшкән сагыш иксез-чиксез иде. Бу сагышны бер генә үлчәмгә салып та, бер генә бизмәнгә куеп та булмыйдыр. Ул аны гүя утырган эскәмиясенә мәңгелеккә беркетеп куйган да үзе башка җаннар эзләп китеп барган. Шуңа күрәдерме, Саниянең күңеленә авыр булса да, аның җаны тыныч иде...
    2508
    1
    51
  • 22 сентябрь 2019 - 14:14
    ВӘСИЛӘ Күпләр өчен мәктәпнең ямен алып китте Вәсилә апалары. Шул китүеннән башка килә алмады Вәсилә яраткан мәктәбенә. Авыр чир утыз ике яшьлек чибәр хатынны, аяктан яздырып, урынга беркетте. Көннән көнгә сүнә барды Вәсилә, корый барды. Хастаханәдә дә аңардан тиз баш тарттылар. Үзенә берни әйтмәсәләр дә, табиблар Вәсиләнең ире Ниязны ачыктан-ачык кисәттеләр: “Без ярдәм итәрлек түгел...” Бианасы Кәримә карчык киленен им-томлап та карады. Тик Вәсиләне аягыннан еккан авыр чир китәргә килмәгән иде шул. Айлар буе ятты да ятты урында Вәсилә. Берни аңламаган биш яшьлек кызы Ләйлә белән аңардан да кечерәк улы Фәрит кенә: “Әни, тор инде. Кайчан мәктәпкә барасың?”, - дип җанын кыйдылар.
    1949
    1
    24
  • 26 сентябрь 2019 - 15:08
    ПЕРӘ Вәсил бүген дә иртә таңнан, әнисе урыныннан кузгалып кыштыр-мыштыр йөри башлауга ук, йокысыннан торып утырды. Әнә ул инде кичтән үк әзерләп куелган утыннарны мичкә тутырып, ут үрләтеп җибәргән, сыерны савып кереп, сөтен дә сөзеп куйган. Менә хәзер самавырга чиләктән су салыр, торбасына яңа өлгергән кузлы күмерләрне өстәп җибәрер. Мичтә дөрләгән ялкынга, самавыр торбасы «тәрәзәчек»ләреннән күз кыскан кузларга карап утырырга ярата ул. Улының иртәләрен әнә шулай онытылып, утларны күзәтеп утыруын әнисе сизми диярлек. Сизеп тә игътибар итмиме? Комачауламагач, ярый, утырсын инде, ихтыяры, дияме?
    1773
    0
    13
  • 12 октябрь 2019 - 11:30
    БУШ ЙОРТ Туганыннан артык күреп яраткан күршесе Зөһрә карчык үлеп, өч-дүрт ел үтүгә, аның өен авылның теге башында яшәгән ике балалы, яше утыздан арткан Зөлфәт сатып алгач, ялгызы яшәп яткан Гөлсемнең тынычлыгы югалды. Зөлфәтнең авыл халкына ясаган этлекләрен күреп-ишетеп белгән хатын, яңа күршеләре белән бик якыннан аралашмаса да, йорт-бакчалары терәлеп торгач, алардан качып та яши алмады.
    1654
    0
    14
  • 10 октябрь 2019 - 16:48
    ТУКТАЛЫШ “Тизрәк! Тизрәк!..” Кыска гына мизгелгә аңына килгән Айдар үз янында кайнашкан ак халатлы кешеләрнең кем икәнлеген дә, кая ашыкканнарын да аңламыйча, бөтен тәненә таралган кискен авыртудан тагын аңын җуйды... Тукталышта юл аша чыгарга басып торганда килеп бәрелгән машинаны ул хәтерләмәде. Изелгән аякларын бот төбеннән кисәчәкләрен белми иде әле утыз тугыз яшьлек авыл укытучысы...
    1644
    2
    24

  • 23 сентябрь 2019 - 15:32
    ЖВАЧКА: "БҮГЕН МИНЕМ ТУГАН КӨН!" Бүген без көненә берәр пачка чәйни торган ЖВАЧКАның туган көне. Аңа ничә яшь дип уйлыйсыз? Ничек уйлап тапканнар? Хәзер беләбез!
    136
    0
    0
  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    205
    0
    2
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019