"Еллар аша кыйммәтен җуймаган якут"

Якутлар табыладыр вакыт белән,
Вакытлар табылмыйдыр якут белән...


Габделҗәббар Кандалый


Г. Кандалыйның бу сүзләреннән чыгып, шуны әйтәсем килә, вакытлар үтеп тә үзенең кыйммәтен югалтмаган хезмәтләр, әсәрләр иҗат итүче, үз халкы өчен искиткеч күп эшләр башкаручы Ш. Мәрҗанинең затлылыгы еллар узган саен югарырак бәя ала бара.

Туган ягына, иленә мәхәббәт, ватанпәрвәрлек хисе яшь буында үзең, әти-әниең, бабаларың яшәгән авылның тарихын белүдән, аны тирәнтен өйрәнүдән башлана. Ташкичү мәктәбе коллективы бу гыйбарәгә нигезләнеп туган як тарихын эзлекле өйрәнүне максат итеп куйды.

Белгәнебезчә, 2018 ел – Татарстан Республикасында Ш. Мәрҗани елы дип игълан ителгән иде. Шул сәбәпле әлеге вакыйга Төрки дөньясында, республикабызда, Арча районында һәм, гомумән, олуг галимнең тормышында зур урын алып торган Ташкичү авылында да билгеләп үтелде. Яңа 2019нчы ел исә «Ташкичү төп гомуми белем мәктәбе»ндә Шиһабедтин Мәрҗани исемендәге районара укулар белән башланып китте, дисәк тә ялгыш булмас.

30нчы гыйнвар көнне уздырылган «Бәһа җитмәс кыйбат хәзрәт» дип исемләнгән әлеге укуларда мәктәп укучылары өч төрле юнәлештә фәнни-тикшеренү эшләре тәкъдим итте: «Ш.Мәрҗани мирасы», «Ш.Мәрҗани эзләре буйлап», «Әдәбиятта һәм сәнгатьтә Ш.Мәрҗани образы». Барлыгы алтмыштан артык эш килә, тик шуларның 34е генә лауреат исеменә лаек дип табыла. Бәйгедә җиңүче укучылар үзләренең фәнни эшләре белән кичәдәге кунакларны таныштырып үттеләр һәм фикер алыштылар.

Бәйрәм булгач, һичшиксез, кунаклар да булырга тиеш бит инде, әйеме!? Әлеге кичәдә исә олуг кунакларыбызның берсе Арча муниципаль районы башлыгы Нуриев Ильшат Габдельфәрт улы булды! Ул күптән көтелгән чараны тантаналы рәвештә ачып җибәрде һәм Шиһабетдин Мәрҗанинең мирасын өйрәнүнең әһәмиятенә басым ясады:

– Безнең Арча ягы данлыклы улларга бик бай. Алар арасында, әлбәттә, иң зур урын тоткан затларыбызның берсе Ш. Мәрҗани дә бар. Күренекле шәхесләребез тормышын, хезмәтләрен тирәнтен өйрәнү яшь буынның бурычы булып тора. Әлеге укуларга килгән катнашучыларның үткәнебезне белергә теләүләре бик сөендерә, димәк, киләчәгебез ышанычлы кулларда! – диде район башлыгы.



Әлеге укуларда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Ш.Мәрҗани исемендәге институты хезмәткәрләре – филология фәннәре кандидаты Гәйнетдинов Айдар Марсил улы, тарих фәннәре кандидаты Сәләхова Эльмира Кәдим кызы, фәнни хезмәткәр Баһаветдинова Халидә Зиннәт кызы да үз өлешләрен керттеләр. Алар әлеге кичәдә катнашучыларны фәнни эш алып бару серләренә төшендерделәр.

Шулай ук бу кичәдә Казан шәһәре Ш.Мәрҗани исемендәге мәдрәсә имамы ярдәмчесе Биккинин Исмәгыйль хәзрәт, Әтнә районы Ш.Мәрҗани исемендәге Комыгурҗа урта мәктәбе музее мөдире Зиннатуллина Зилә Рафаэль кызы да катнашты. Исмәгыйль хәзрәт Ш.Мәрҗани исемендәге мәдрәсә белән, Зилә Рафаэль кызы Мәрҗани музеенда саклана торган истәлекле экспонатлар белән таныштырды. «Мирас»журналының мөхәррир урынбасары Гибадуллин Ленар Ильгиз улы, «Әлифба» музее директоры Таҗиев Дамир Гыйлемшәех улы Татарстанда Ш.Мәрҗани исеме белән бәйле урыннар турында сөйләделәр, Ш.Мәрҗани эзләре буенча экскурсияләрдә катнашырга тәкъдим керттеләр.



Ш. Мәрҗани укулары дин галиме, фәлсәфәче, мөгаллим, этнограф, тарихчы һәм тагын күп кырлы шәхеснең 200 еллыгын йомгаклауга багышланып районара укулар форматында уздырылды. Шуны билгеләп үтәргә кирәк, әлеге кичә Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзәрәте тәкъдим иткән Нияз хәзрәт Сабировның сценариесе нигезендә төшерелгән «Мәрҗани» видеофильмы белән үрелеп барды.

Кичә азагында Ш.Мәрҗани исемен мәңгеләштерүдә зур өлеш керткән «Таттелеком» җәмгыяте әлеге укуларда катнашучыларга «Татарский Геродот» дип аталган китабын бүләк итте.

Исеменә күрә җисеме дә бик килешле әлеге шәхеснең. Чын мәгънәсендә энҗе-мәрҗәндәй кеше ул – Ш. Мәрҗани! Тикмәгә генә бабасы Габделкотдус яшәгән авылны тәхәллүс итеп алмый яшь Шиһабетдин, чөнки заманы өчен алдынгы карашлы һәм төпле белемле үрнәк зат була ул! Ике гасыр узуга карамастан аның шәхесе игътибар үзәгендә торуы моның ачык мисалы.



Илүзә Касыймова,
автор фотолары

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 6 сентябрь 2019 - 14:06
    ӘТИ ЙОРТЫ Гөлсинурга авылда атасыннан мирас булып калган йортлары турында әнисе Сәвия бүген тагын шалтыратты: - Кызым, син кайчан барып рәтләп киләсең инде андагы эшләрне? Эчендәге әйберләрен җыеп түгәргә дә, сатарга кирәк инде өйне. Күпме торыр ул? Болай хуҗасыз килеш торса, тиз черер. Урыны да әйбәт йортның. Авыл уртасында. Хакларның әле әйбәт чагы. Акчасы артык булмас, кирәк җире табылыр.
    4756
    2
    92
  • 8 сентябрь 2019 - 10:29
    ИСКЕ ЙОРТ Яңа йорт салып, анда күченгәнгә тугыз ел үтсә дә, Гайшә карчык түбәләре тишелгән, ишеге кыйшайган, күбесенчә келәт вазифасын үтәгән иске өйне сүтәргә улы Рәискә моңа хәтле һич кенә дә ризалык бирергә теләмәде. Рәис, иске йортны сүтик, дип ничә кат сүз башламасын, Гайшә әби улының игътибарын башка якка бора торды, я аңа бик тә мөһим бүтән эш табып биргәләде.
    2804
    1
    78
  • 5 сентябрь 2019 - 10:08
    ӘНИ, СУ БИР! Зур хастаханәнең реанимация бүлеге янында күн эскәмиягә сеңеп диярлек утырган, ябык гәүдәле, башына ак яулык бәйләгән, моңсу-җитди кыяфәтле карчык яныннан табиблар, шәфкать туташлары тыз-быз үтеп йөри. Инде икенче атна моннан китми диярлек утырган әби аларның барысын да өмет тулы карашы белән каршы ала һәм сагыш белән озатып кала. Шәфкать туташлары... Нинди мәгънәле бу исем! Шәфкатьле!.. Менә берәрсе янына килер дә, әйтер кебек: ”Әбекәй, кызыгыз терелде. Бүген аны өйгә алып кайтып китәрсез”, - дияр кебек.
    2407
    0
    58
  • 24 август 2019 - 18:02
    ӘНИЗӘР (ХИКӘЯ) Алар газета-журнал нәшриятында очраштылар. Әнизәр, бер кочак кәгазь күтәреп лифттан чыгып килгәндә, колагына телефонын “ябыштырган” берәү белән бәрелеште.
    1840
    0
    20
  • 2 сентябрь 2019 - 14:57
    СУКЫР ЯЗМЫШ Электричкада кеше күп түгел. Көпә-көндез ник бушка куалардыр бу кадәр тимер өемен?! Әллә шул кеше юклыккамы – тавыш-тынсыз гына, шыңшып кына йөри ул бүген.
    1545
    0
    18

  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    102
    0
    2
  • 15 август 2019 - 09:28
    142 ЕЛ РӘТТӘН ЯҢГЫРЫЙ ТОРГАН СҮЗ! Нәкъ 142 ел элек, 1877 елның 15 августында Томас Эдисон телефоннан сөйләшкәндә «Hello» («Алло») сүзен кулланырга тәкъдим итә.

    1876 елда Филадельфияның бөтендөнья күргәзмәсендә Александр Белл исемле...
    101
    0
    0
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019