БАНК ШАЛТЫРАТАМЫ, ӘЛЛӘ МОШЕННИКМЫ?

Бүген телефон трубкасын алырга да куркыныч. Минут саен ят номерларның шалтыратуы күңелгә шом сала. Трубканы алмас идең, уку яки эш буенча кирәкле кеше булып куюы бар. Алсаң, “Сезгә генә махсус тәкъдим бар”, дигән колакка токмач элүче булып чыга. Соңгы арада мошенниклар банк картасындагы акчаларны урлау буенча яңа төр явызлык уйлап тапкан. Ничек бу капкынга эләкмәскә?


21 гасыр мошенниклары шулкадәр остарды ки, алар банкларның кайнар линиясе рәсми номерларын алдап ясарга өйрәнде. Хәзер мондый кәкре каенга терәтүчеләр социаль инженерия (техник чарадан башка кеше гамәлләре белән идарә итү) ярдәмендә кешедән конфиденциаль мәгълүматны ала. Шул рәвешле кешене акчадан колак кактыра. Мондый мошенникларны ничек танып алырга соң?

Ничек эшлиләр?


Еш кына телефон мошенниклары төнлә яки иртән шалтырата. Нәкъ менә бу вакытта, телефоннан сөйләшкәндә, кешегә ориентирлашу кыен була. Җитмәсә, телефонда сиңа шалтыра торган номер банкның рәсми номеры булып чыга.

Моңа өстәп, үзен банк хезмәткәре дип таныштырган кеше сиңа исем, әтиеңнең исеме белән дәшә. Хәтта карта номерыңны һәм аның кайчанга кадәр гамәлдә булуын әйтеп бирә ала. Гадәттә, мондый мәгълүматны мошенниклар алдан әзерләп куя.

Мошенник банк картасында булган шикле операция турында хәбәр итә. Янәсе, бу проблема клиент тарафыннан тиз генә хәл ителергә тиеш. Шалтыратучы кеше тиз һәм үз-үзенә ышанып сөйләшә, профессиональ терминнар куллана. Хәтта трубканың теге ягында call-центрда эшләүче кешеләрнең тавышлары да ишетелеп китергә мөмкин. Шул ук вакытта мошенниклар кешене ашыктыра, куркыта, аның хисләре белән уйный, әллә нинди куркыныч хәл, дип ышандыра.

Мисал өчен, алдакчылар сезнең картадан билгесез затлар зур суммада акча алырга телиләр, дип хәбәр итә. Янәсе, аны туктатыр өчен карта мәгълүматын (ПИН-код яки СМС аша килгән пароль) хәбәр итәргә кирәк. Әгәр кеше икеләнә яки кырт кисә икән, аның картадагы бөтен акча юкка чыгачак, дип куркыта башлыйлар. Әгәр син бөтен мәгълүматны биргәнсең икән, мошенниклар исәп-хисаптагы бөтен акчаны минуты-секунды белән салдырачак.

Үзеңне ничек тотарга?



  • Шалтыратучы кешенең фамилиясен, исемен, әтисенең исемен, банк бүлекчәсенең исемен сора һәм трубканы куй.

  • Беркайчан да ул номерга кире шалтыратма.

  • Банк картасында язылган кайнар линиянең номерын үзең җыеп шалтырат. Мондый шалтырату килгәнлеге турында хәбәр ит. Банкта моны теркәп, аларның мошенник булу-булмаувын билгеләп куячаклар.

  • Паникага бирелмә һәм ашыкма. Әгәр банк шикле операция булганын ачыкласа, ул аны үзе шунда ук ике тәүлеккә туктатачак. Шушы вакыт эчендә син операцияне раслый, йә аннан баш тарта аласың. Әлеге карарны 48 сәгать эчендә кабул итәргә кирәк. Әгәр бер нәрсә дә эшләмәсәң, банк автомат рәвештә блокировканы ала һәм операция узган булып санала.

  • Нинди генә сүзгә дә карамастан, беркемгә шәхси мәгълүмат, карта реквизитыы, CVC/CVV-код, ПИН-код, СМС аша килгән парольне әйтмә. Код сүзен (кодовое слово), бары тик банкка үзең шалтыратканда гына, әйтергә мөмкин.

  • Акчаңны мошенниклардан саклар өчен, таныш булмаган номерга кире шалтыратма, СМС язма, “банктан” килгән СМСка сылтамасына кермә.

  • Аңлашылмый торган ситуация була калса, банкның кайнар линиясенә шалтырат һәм барлык сорауны операторга юлла.


Алинә МИННЕВӘЛИЕВА

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 6 сентябрь 2019 - 14:06
    ӘТИ ЙОРТЫ Гөлсинурга авылда атасыннан мирас булып калган йортлары турында әнисе Сәвия бүген тагын шалтыратты: - Кызым, син кайчан барып рәтләп киләсең инде андагы эшләрне? Эчендәге әйберләрен җыеп түгәргә дә, сатарга кирәк инде өйне. Күпме торыр ул? Болай хуҗасыз килеш торса, тиз черер. Урыны да әйбәт йортның. Авыл уртасында. Хакларның әле әйбәт чагы. Акчасы артык булмас, кирәк җире табылыр.
    4848
    2
    96
  • 8 сентябрь 2019 - 10:29
    ИСКЕ ЙОРТ Яңа йорт салып, анда күченгәнгә тугыз ел үтсә дә, Гайшә карчык түбәләре тишелгән, ишеге кыйшайган, күбесенчә келәт вазифасын үтәгән иске өйне сүтәргә улы Рәискә моңа хәтле һич кенә дә ризалык бирергә теләмәде. Рәис, иске йортны сүтик, дип ничә кат сүз башламасын, Гайшә әби улының игътибарын башка якка бора торды, я аңа бик тә мөһим бүтән эш табып биргәләде.
    2878
    1
    81
  • 5 сентябрь 2019 - 10:08
    ӘНИ, СУ БИР! Зур хастаханәнең реанимация бүлеге янында күн эскәмиягә сеңеп диярлек утырган, ябык гәүдәле, башына ак яулык бәйләгән, моңсу-җитди кыяфәтле карчык яныннан табиблар, шәфкать туташлары тыз-быз үтеп йөри. Инде икенче атна моннан китми диярлек утырган әби аларның барысын да өмет тулы карашы белән каршы ала һәм сагыш белән озатып кала. Шәфкать туташлары... Нинди мәгънәле бу исем! Шәфкатьле!.. Менә берәрсе янына килер дә, әйтер кебек: ”Әбекәй, кызыгыз терелде. Бүген аны өйгә алып кайтып китәрсез”, - дияр кебек.
    2459
    0
    59
  • 24 август 2019 - 18:02
    ӘНИЗӘР (ХИКӘЯ) Алар газета-журнал нәшриятында очраштылар. Әнизәр, бер кочак кәгазь күтәреп лифттан чыгып килгәндә, колагына телефонын “ябыштырган” берәү белән бәрелеште.
    1888
    0
    20
  • 2 сентябрь 2019 - 14:57
    СУКЫР ЯЗМЫШ Электричкада кеше күп түгел. Көпә-көндез ник бушка куалардыр бу кадәр тимер өемен?! Әллә шул кеше юклыккамы – тавыш-тынсыз гына, шыңшып кына йөри ул бүген.
    1580
    0
    18

  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    107
    0
    2
  • 15 август 2019 - 09:28
    142 ЕЛ РӘТТӘН ЯҢГЫРЫЙ ТОРГАН СҮЗ! Нәкъ 142 ел элек, 1877 елның 15 августында Томас Эдисон телефоннан сөйләшкәндә «Hello» («Алло») сүзен кулланырга тәкъдим итә.

    1876 елда Филадельфияның бөтендөнья күргәзмәсендә Александр Белл исемле...
    110
    0
    0
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019