РОБЕРТ ӘХМӘТҖАН ТУРЫНДА БЕР-ИКЕ УЙ

Шагыйрь күңеленә бөтен дөнья сыя. Ә дөнья шагыйрьне сыйдырамы соң?

КайберчакныкүңелгәкилгәнсорауларгаҗавапныГабдуллаТукайданэзлисең. Һичшиксезтабасың да. Әйтик, әлегесорауга. Ул ни дипязган?

 

Керләнәөст-өстенә - рух, һичхозурвөҗдангаюк;

Ни сәбәптәнҗирйөзендәтәнгә - мунча, җанга – юк?!

 

Улүзенең соравынаүзеүкҗавабын да бирә:

 

Очтыдөньячитлегеннән, тарсыныпкүңелемкошы.

 

Ни өчен? Чөнки:

 

Кайтмадыүч, беттекөч, сындыькылыч – шулбулдыэш:

Керләнепбеттемүзем, дөньяныпакълиалмадым.

 

Шагыйрьбеләндөнья. Гаҗәепкызыклы да, мәгънәледәҗиһан. Боларәлекочаклашыпйөргәндуслар, әлекапма-каршыкилгәндошманнар.

Шагыйрь Роберт Әхмәтҗановбухакта:

 

Үттегомер, узды кавем,

Эчтән-тыштанҗилөрә.

Җан-яфракныңкалтыравы

Менәулшуңакүрә! – дипяза да,

 

Эчтән-ыштан, тыштан – дошман, –

Басканнараягүрә!.. – дигәннәтиҗәгәкилә.

 

Шулайикән, җанынадөньянысыйдырган, ә үзҗанындөньясыйдырмаганшагыйрь кем соңул?

Бусорауга да сезнезарыктырмас, үз-үземнеталчыктырмасөченҗавабынкуластындагынадигәндәйторганберкитаптагыөземтәбеләнбирәм. Рус шагыйре Александр Блок. Ул:

 

«Шагыйрь – аһәңугылы; һәмаңадөньямәдәниятендәниндидер роль бирелгәң. Аңаөчэшйөкләнгән: беренчедән, авазларныүзләреторганочсыз-кырыйсыз, тугантабигатьтәназатитү; икенчедән–әлегеавазларныаһәңләштерү, аларгарәвешбирү; өченчедән–әлегеаһәңнеэчкедөньягаәйдәпкертү.

Табигатьтәнтартыпалыпһәмдөньягаиңдерелгәнавазларүзэшләренүзләреиҗатитәргәтотына. «Шагыйрьнең сүзләре – аның эшеасылыинде ул.» Аларкөтелмәгәнкодрәткүрсәтәләр: аларкешейөрәкләренсыныйларһәмкешелексезлекөемендәниндидерсайлапалуүткәрәләр…

Шагыйрьтарафыннандөньягаиңдерелгәнаһәңлеккодрәтенәкаршы тору мөмкинтүгел… Шигърияткирәкчагындаочыпбарышындатотыпалганаваздан, үлемкебекүк, читкәтайпылыпбулмый. Ули сем (шагыйрь Ә. Г.) ялгышмыйчабирелә.»

Ә Александр Пушкин дөньяның шагыйрьдән башка кешеләргәкараганда да күбрәктайчынганын:

…Дөньяүксезиткәнбалалардан

Иңүксезебәлкиулдырул, –ди.

 

Сары бер кочек турындагышигырендә Роберт Әхмәтҗан, дөньяныкүзалдындатотып:

Нигә аңа «көчек» диләр, –

Үзенчәбик эре бит ул!

Ныклапторыпачучыкса,

Бүре бит ул! –ди.

 

Гәрчә мин ӘхәтГаффар – үземнең Муса Җәлилгәбагышлап, балаларөченязган «Кояштотылганда» дигәндраматикпоэмамда ХАКИМ авызыннан: «Безнеусалдиеп, яла гынаягалар! Кешелеккәшагыйрьләркирәкме? Каянкиләалар? Кешелеккәаларны без бирәбез! Шагыйрьләрнебакчадаүстермиләр, аларныңиңтанылганнарытөрмәләрдәҗитлегә», дип, Г. Тукайны («Россия империясе – халыклартөрмәсе»), Х. Туфанны (ГУЛАГ концлагере), М. Җәлилне (Моабиттоткыны) күзалдымдатотыпязганбулсам да, барыбер:

Ачбалаларкөлә белмиһич,

ярканатларочмыйкөнтугач,

алтын тел куйсаң да сайрамый

канатларыбәйлеСандугач!

 

Шагыйрьфәкатьсуларһавасыбетсә, яшәвенең мәгънәсекалмасагынаүлә. Аларүлә, Шигърият кала.

Роберт Әхмәтҗан, «Шигъриятнесагыну»:

Җидетөндәторыпуйланам мин

Синең беләнкалыпбергә-бер,

Кояшларыңбеләнсинкилмәсәң,

Яшәлмәгәң, димәк, бугомер.

Гомерем буе сиңатугрыбулдым, –

Синдәкитмә инде, и бәгырь!..

 

Бер-берадәмизат – Роберт Әхмәтҗан – дөньягаүз-үзенШагыйрьитептаныту, танылутантанасынаирешкәникән, аңафәкатьмәрхәбәгенә. Танылу, кабул кылыну бары тик фанидөньянылаеклысаналырдайэшләреңбеләняшәү, бакыйлыккаәйдәгәнСираткүпереңнекылганиҗтиһадыңбеләнярлыкаубеләнгенә аклана:

Борчылмагыз, калды, диеп, өстә

яртыэшләр, иҗат, бирәчәкләр,

алгыкөнгәдигәнхыяллар…

 

Сез, тагын, ошбушагыйрь Р. Әхмәтҗанһәµ башкаларныңиҗаты да дөньяшигъриятедәтоташлыйкапма-каршылыктан, чакмага-чакма, кылычка-кылыч, чалгыга-чалгыдан тора икәндипуйлыйкүрмәгез, зинһар. Шигърият – улҗирләрбеләнҗирләр, җилләрбеләнҗилләр, диңгезләрбеләндәрьялар, кешеләрбеләнкешеләрарасындагыниндидеркапма-каршылыкныгәүдәләндергән, сурәтләгән, шуныгасырлардангасырларгатапшырыпбарганҗәнҗалзилзиләсе, коткыоясыдипуйлыйкүрмәгез, зинһар. Шигърият – улсынган камыш сабагындакөйләпуйнаганҗилисүеннәнбашлапберҗанныңбүтәненәәйләгәнмоңы, сагышы, шатлыгы, сөепякынлашуы, бәбинеңелапдөньягакилешедә адәмизатның  яктыдөньядангаипбулмышы, Кояшчыгуы да батмышы, йолдызларбалкышы да Ай тотылмышы, зираттаҗәйрәппешкәнкаен, җирҗиләкләренҗыепашавың, Күкләрнекүкрәтеп, яшеннәрнеуйнатыпузганбәрәкәтлеяңгырныңтупыляфрагындагыбертамчысыкиңәрекмәняфрагынатөшепчәчрәве, Коръәнсурәләремоңы, тәсбихның, тегермәнташларыдай, өзлексезәйләнүләре… дөньяның тагынәллә ниләре, әллә нишләүләре ул.Боларның барчасы, әйтелгәнедә, сүзсезедә - һәммәсешагыйрь Роберт Әхмәтҗановиҗатындаәлеялкынлыучак, әлекайнаручак, әлесуынганкүмер, көлсымансулый, көйри, ахыркилеп, яши.

 

Шулэшләрҗирдә – сезкабызган

Чорялкыны бара Киләчәккә:

Вөҗдануты, Хәтер – уяулар!..

 

https://youtu.be/JYnD25zJdjM?t=1s

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 17 ноябрь 2020 - 17:43
    БӘХЕТЛӘРЕҢ БУЛСЫН, КЫЗ БАЛА Бүген эштә Флүрәнең әллә нигә көне буена үтереп эче пошты. Бар тынычлыгын алып, билгесез бер сәбәптән күкрәк турысын күзгә күренмәгән мәче тырнагы тына белмичә тырный да тырный. Эше бүген ярыйсы гына барганы да хатынны шатландырмады.
    1347
    0
    8
  • 10 ноябрь 2020 - 15:12
    ЯШЕЛ КАР Әхмәт яшь чагында ук дуамаллыгы белән сукыр авыл мулласының да күзен ачкан егет. Юкны сөйләмә инде, дуамаллык белән генә ачыла торган булсамы, дөнья  йөзен бер күрер өчен тилмереп яшәүчеләр шулкадәр дә күп булмас иде. Никадәр егет асыллары үзләренең сөйгәннәрен күрер өчен нинди генә дуамаллыклар кылмас иде икән.
    1020
    0
    3
  • 16 ноябрь 2020 - 10:31
    КҮЗ КАРАШЫ Һы. Алтыдагы – алтмышкадыр да соң, тик миңа бит инде җитмеш кенә дә түгел. Хәзер бүгенге тәртибемә, дөресрәге, тәртипсезлегемә ниндирәк мәкаль туры килер иде икән? Сигездәге – сиксәнгәдер инде алай булгач.
    615
    0
    5

Блоглар
  • МУСА ҖӘЛИЛ ИСЕМЕНДӘГЕ КӨРӘШ ЯРЫШЛАРЫ-2020 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • CLUBTURBO WINTER DRIFT CUP ИКЕНЧЕ ЭТАП: ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «ӘЙДӘ, ШАЯРТ»: ФИНАЛ
  • ТАТАР ИҖАДИ КОМАНДАЛАРЫ АРАСЫНДА МИНИ-ФУТБОЛ
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019