РОБЕРТ ӘХМӘТҖАН ТУРЫНДА БЕР-ИКЕ УЙ

Шагыйрь күңеленә бөтен дөнья сыя. Ә дөнья шагыйрьне сыйдырамы соң?

КайберчакныкүңелгәкилгәнсорауларгаҗавапныГабдуллаТукайданэзлисең. Һичшиксезтабасың да. Әйтик, әлегесорауга. Ул ни дипязган?

 

Керләнәөст-өстенә - рух, һичхозурвөҗдангаюк;

Ни сәбәптәнҗирйөзендәтәнгә - мунча, җанга – юк?!

 

Улүзенең соравынаүзеүкҗавабын да бирә:

 

Очтыдөньячитлегеннән, тарсыныпкүңелемкошы.

 

Ни өчен? Чөнки:

 

Кайтмадыүч, беттекөч, сындыькылыч – шулбулдыэш:

Керләнепбеттемүзем, дөньяныпакълиалмадым.

 

Шагыйрьбеләндөнья. Гаҗәепкызыклы да, мәгънәледәҗиһан. Боларәлекочаклашыпйөргәндуслар, әлекапма-каршыкилгәндошманнар.

Шагыйрь Роберт Әхмәтҗановбухакта:

 

Үттегомер, узды кавем,

Эчтән-тыштанҗилөрә.

Җан-яфракныңкалтыравы

Менәулшуңакүрә! – дипяза да,

 

Эчтән-ыштан, тыштан – дошман, –

Басканнараягүрә!.. – дигәннәтиҗәгәкилә.

 

Шулайикән, җанынадөньянысыйдырган, ә үзҗанындөньясыйдырмаганшагыйрь кем соңул?

Бусорауга да сезнезарыктырмас, үз-үземнеталчыктырмасөченҗавабынкуластындагынадигәндәйторганберкитаптагыөземтәбеләнбирәм. Рус шагыйре Александр Блок. Ул:

 

«Шагыйрь – аһәңугылы; һәмаңадөньямәдәниятендәниндидер роль бирелгәң. Аңаөчэшйөкләнгән: беренчедән, авазларныүзләреторганочсыз-кырыйсыз, тугантабигатьтәназатитү; икенчедән–әлегеавазларныаһәңләштерү, аларгарәвешбирү; өченчедән–әлегеаһәңнеэчкедөньягаәйдәпкертү.

Табигатьтәнтартыпалыпһәмдөньягаиңдерелгәнавазларүзэшләренүзләреиҗатитәргәтотына. «Шагыйрьнең сүзләре – аның эшеасылыинде ул.» Аларкөтелмәгәнкодрәткүрсәтәләр: аларкешейөрәкләренсыныйларһәмкешелексезлекөемендәниндидерсайлапалуүткәрәләр…

Шагыйрьтарафыннандөньягаиңдерелгәнаһәңлеккодрәтенәкаршы тору мөмкинтүгел… Шигърияткирәкчагындаочыпбарышындатотыпалганаваздан, үлемкебекүк, читкәтайпылыпбулмый. Ули сем (шагыйрь Ә. Г.) ялгышмыйчабирелә.»

Ә Александр Пушкин дөньяның шагыйрьдән башка кешеләргәкараганда да күбрәктайчынганын:

…Дөньяүксезиткәнбалалардан

Иңүксезебәлкиулдырул, –ди.

 

Сары бер кочек турындагышигырендә Роберт Әхмәтҗан, дөньяныкүзалдындатотып:

Нигә аңа «көчек» диләр, –

Үзенчәбик эре бит ул!

Ныклапторыпачучыкса,

Бүре бит ул! –ди.

 

Гәрчә мин ӘхәтГаффар – үземнең Муса Җәлилгәбагышлап, балаларөченязган «Кояштотылганда» дигәндраматикпоэмамда ХАКИМ авызыннан: «Безнеусалдиеп, яла гынаягалар! Кешелеккәшагыйрьләркирәкме? Каянкиләалар? Кешелеккәаларны без бирәбез! Шагыйрьләрнебакчадаүстермиләр, аларныңиңтанылганнарытөрмәләрдәҗитлегә», дип, Г. Тукайны («Россия империясе – халыклартөрмәсе»), Х. Туфанны (ГУЛАГ концлагере), М. Җәлилне (Моабиттоткыны) күзалдымдатотыпязганбулсам да, барыбер:

Ачбалаларкөлә белмиһич,

ярканатларочмыйкөнтугач,

алтын тел куйсаң да сайрамый

канатларыбәйлеСандугач!

 

Шагыйрьфәкатьсуларһавасыбетсә, яшәвенең мәгънәсекалмасагынаүлә. Аларүлә, Шигърият кала.

Роберт Әхмәтҗан, «Шигъриятнесагыну»:

Җидетөндәторыпуйланам мин

Синең беләнкалыпбергә-бер,

Кояшларыңбеләнсинкилмәсәң,

Яшәлмәгәң, димәк, бугомер.

Гомерем буе сиңатугрыбулдым, –

Синдәкитмә инде, и бәгырь!..

 

Бер-берадәмизат – Роберт Әхмәтҗан – дөньягаүз-үзенШагыйрьитептаныту, танылутантанасынаирешкәникән, аңафәкатьмәрхәбәгенә. Танылу, кабул кылыну бары тик фанидөньянылаеклысаналырдайэшләреңбеләняшәү, бакыйлыккаәйдәгәнСираткүпереңнекылганиҗтиһадыңбеләнярлыкаубеләнгенә аклана:

Борчылмагыз, калды, диеп, өстә

яртыэшләр, иҗат, бирәчәкләр,

алгыкөнгәдигәнхыяллар…

 

Сез, тагын, ошбушагыйрь Р. Әхмәтҗанһәµ башкаларныңиҗаты да дөньяшигъриятедәтоташлыйкапма-каршылыктан, чакмага-чакма, кылычка-кылыч, чалгыга-чалгыдан тора икәндипуйлыйкүрмәгез, зинһар. Шигърият – улҗирләрбеләнҗирләр, җилләрбеләнҗилләр, диңгезләрбеләндәрьялар, кешеләрбеләнкешеләрарасындагыниндидеркапма-каршылыкныгәүдәләндергән, сурәтләгән, шуныгасырлардангасырларгатапшырыпбарганҗәнҗалзилзиләсе, коткыоясыдипуйлыйкүрмәгез, зинһар. Шигърият – улсынган камыш сабагындакөйләпуйнаганҗилисүеннәнбашлапберҗанныңбүтәненәәйләгәнмоңы, сагышы, шатлыгы, сөепякынлашуы, бәбинеңелапдөньягакилешедә адәмизатның  яктыдөньядангаипбулмышы, Кояшчыгуы да батмышы, йолдызларбалкышы да Ай тотылмышы, зираттаҗәйрәппешкәнкаен, җирҗиләкләренҗыепашавың, Күкләрнекүкрәтеп, яшеннәрнеуйнатыпузганбәрәкәтлеяңгырныңтупыляфрагындагыбертамчысыкиңәрекмәняфрагынатөшепчәчрәве, Коръәнсурәләремоңы, тәсбихның, тегермәнташларыдай, өзлексезәйләнүләре… дөньяның тагынәллә ниләре, әллә нишләүләре ул.Боларның барчасы, әйтелгәнедә, сүзсезедә - һәммәсешагыйрь Роберт Әхмәтҗановиҗатындаәлеялкынлыучак, әлекайнаручак, әлесуынганкүмер, көлсымансулый, көйри, ахыркилеп, яши.

 

Шулэшләрҗирдә – сезкабызган

Чорялкыны бара Киләчәккә:

Вөҗдануты, Хәтер – уяулар!..

 

https://youtu.be/JYnD25zJdjM?t=1s

Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 18 март 2020 - 15:36
    ТӘҮГЕ МӘХӘББӘТ Ә мәхәббәт дигәнең буйга-сынга карыймы соң? Ул бит буйга гына түгел, яшькә дә карамый. Мәхәббәт үтмәслек киртәләр юк. Ә тәүге сөю бигрәк тә...Ә Зөлфәтнең йөрәгендә әле бу саф тойгының бөреләнеп чәчәк атар чагы гына. Унҗиде яшь... Гомернең иң матур, иң кадерле чагы икәнлеген без бик күп еллар үткәч кенә аңлыйбыз шул. Мәңгегә шулай яшь, матур, дәртле булырбыз кебек.
    3318
    0
    30
  • 24 март 2020 - 16:21
    ҮЗ ЯЛГЫШЫМ, ҮЗ ЯЗМЫШЫМ Рәмилә, уйларыннан арынып, наушнигын салды да кызының бүлмәсенә керде. Индира скайптан Марс белән аралаша иде. Шулай да әнисен күргәч, экранны сүндереп куйды. Рәмиләнең Хәбир турында бик сорыйсы килә иде. Әмма сүзне башка яктан башлады: “Син, кызым, дәү әниең белән алай дорфа сөйләшмә, ярыймы. Ул бит сиңа яхшылык кына тели”. Әнисенең бу сүзләре ачуын китердеме, Индира йөзен чытты: “Әни, син ул җен карчыгына буйсынып, үзеңне ирдән, мине әтидән яздырдың! Сез икегез дә аның корбаны!
    2952
    0
    31
  • 12 март 2020 - 15:16
    ИЗГЕЛЕК ОРЛЫГЫ Хатын үзен аптыраткан сорауны егеткә бирде: “Улым, танымыйм бит әле мин сине. Кем буласың соң?”.  Кыска кара чәчле,  көчле, матур гәүдәсенә килешле кием кигән ят егет юлдан күзен аермыйча гына кара күзлеген салды да, Саҗидәгә карап елмайды: “Ә болай таныйсыңмы, Саҗидә апа?”. Хатын, нинди генә сабыр холыклы булмасын, гаҗәпләнүеннән чак кычкырып җибәрмәде: “Рәфил балакаем, синме? Кит лә, булмас!”.
    2940
    1
    70

Блоглар
  • МУСА ҖӘЛИЛ ИСЕМЕНДӘГЕ КӨРӘШ ЯРЫШЛАРЫ-2020 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • CLUBTURBO WINTER DRIFT CUP ИКЕНЧЕ ЭТАП: ФОТОРЕПОРТАЖ
  • «ӘЙДӘ, ШАЯРТ»: ФИНАЛ
  • ТАТАР ИҖАДИ КОМАНДАЛАРЫ АРАСЫНДА МИНИ-ФУТБОЛ
  • РУБИН–ДИНАМО 0:1 (ФОТОРЕПОРТАЖ)
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019