МУНЧА

(хикәя)

Сиксәнне узган Нәфисә карчык ныклап чирләп китте. Район үзәгендә яшәгән кызы Рәмиләне борчырга теләмәсә дә, өч көн урыннан кузгала алмагач, шалтыратып, кызын кайтарды. Әнисен үзләре белән район хастаханәсенә алып китәргә дип кайткан кызы белән Рәвил киявенең, әйдә, әнкәй, әзерлән, дигән үтенеченнән Нәфисә әби бик кискен генә баш тартты. “Үлсәм шушында, үз өемдә үләм. Гомерем булса, әзрәк яшәрмен”,- диде.

Кичен Нәфисә әби кызыннан мунча яктырды. Мунча ягып йөргән Рәмиләнең күңеленә борчылу йөгерде. “Соңгы мунчасы...”

Мунчаны ярата иде Нәфисә карчык таза чагында. Әйтерсең дә, Шукшинның мунча турындагы “Алеша Бесконвойный” хикәясен укыган! Мунчага әзерләнү, мунча ягу, мунча керү аның өчен бәйрәмгә тиң, тансык бер яраткан мәшәкать иде. Башка эшләрен читкә куеп, ныклап мунча ягарга әзерләнә иде Нәфисә әби. Башта бакча артындагы чишмәдән салкын, чиста су ташып, бар савытларны да тутыра. Ягарга сайлап кына каен пүләннәрен ташый. Каен кузы белән учагын кабызып җибәрә. Кабынып барган утның каен кузы аша утын пүләннәрен ялмап, янып киткәнен карарга ярата иде ул. Менә кайда ул көч! Дөрләп-дөрләп янган ялкынны тиз генә сүндерермен димә! Мунча миче җитәрлек җылынгач, ишеген ябып, төтен исе чыксын өчен, бераз төнлеген ачык калдырып тота. Исе беткәч, төнлеген чүпрәк белән тыгып куя. Корым сеңгән төтенле мунча исе шул хәтле таныш Нәфисә әбигә. Шулхәтле якын аның күңеленә. Инде хуҗабикәсе сыман үз яшен яшәгән, искереп беткән шушы мунчада ире Газиз белән дүрт сабыен юындырды, чапты, парлады. Бианасы картаеп сукырайгач, аны җитәкләп алып барып, юындырып, чабындырып, мунча кертеп, кулыннан тотып, өйгә кайтара иде. Дөресен генә әйткәндә, бианайлы, дүрт балалы кысан өйдә төнге мәхәббәт бик эләкмәде дә инде ир белән хатынга. Балаларның да беренче күзәнәге шушы мунчада яралды кебек...

Авыл кешесе өчен мунча – чисталык һәм тазалык чыганагы да, арыган тәнгә ял, шифа бирүче, сәләмәтлекне кайтаручы бер дәвахана да. Гомере буе авылда җимереп дөнья көткән Нәфисә моны яхшы белә иде. Шуңа күрә, ул, картайганчы, бер атнаны да мунчасыз калдырмады. Нинди генә чирләрдән котылмады ул мунча аша. Шукшин хикәясендәге кебек бишәр сәгать чабынмаса да, чабынырга, парланырга ярата иде Нәфисә әби. Каен миллеген ел саен үзе яраткан урынга барып кисә. Аңа мәтрүшкә чәчәкләре кушып, үзе кысып бәйли. Ул мәтрушкәле каен миллеген мунчада пешергәндә чыккан исе борыннарны ярып, күкрәкләрне ачып, сулышларны киңәйтеп җибәрә! Кызы Рәмилә алып кайткан, ташка салгач та исе югала торган пихта мае бер якта торсын! Менә шул хуш исле миллек белән рәхәтләнеп кыйна үзеңне хәлең җиткәнче. Монда сиңа массаж да, монда сиңа дренаж да, тагын әллә нәрсәләр!.. Башта Газизенең аркасын ныклап ышкый. Аннан, бөтен гәүдә-тәнен кызарганчы юкә мунчала белән юып, үз аркасын ышкыта. Коенырга Нәфисә үлән төнәтмәләреннән аерым су әзерли. Тәннең бөтен кычытканнары басыла. Гәүдә тынычланып, рәхәтләнеп китә. Бөтен күзәнәкләр ачыла. Яңа туган бала кебек чыгасың мунчадан... Мунча чыккач бер тын ятып аласың да, баллап чәй эчәсең...

... Кызы яккан мунча әзер булганчы шуларны күңеленнән үткәреп утырды Нәфисә карчык. Рәмиләнең башында, соңгы мунчасы гына булмаса ярар иде, дигән яшерен шик-шөбһә булса, карчыкның бу мунчага әллә нинди, үзе дә аңлап бетмәгән өмете бар иде...

Мунча әзер булгач, Нәфисә карчыкны кияве Рәвил күтәреп мунчага илтеп куйды. Хәлсезләнгән әнисен Рәмилә чишендерде. Ләүкәгә утыртып парландырды. Мәтрүшкәле каен миллеге белән чапты, борынына тотып иснәтте. Баланыкы кебек кенә калган аркаларын ышкыды. Инде кайтабызмы? дип сорагач, арыган, ләкин бик күңеле булган Нәфисә әби, тагын әзрәк утырыйк әле, дип баш какты. Шулай артык эссе булмаган мунчада карчык изрәп утырды да, утырды. Мунча ишеген бер-ике тапкыр ачып та алдылар. Әнисе яратканча үлән төнәтмәләре белән коендырып, киендереп, Рәмилә ирен алырга дип өйгә кайтып китте. Әниләрен күтәреп алып кайтырга дип өйдән чыккан Рәмилә һәм ире Рәвил авызларын ачып басып калдылар... Мунча алдында утырып калган Нәфисә карчык ... үз аяклары белән атлап, өйгә җитеп бара иде...

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 22 сентябрь 2019 - 14:14
    ВӘСИЛӘ Күпләр өчен мәктәпнең ямен алып китте Вәсилә апалары. Шул китүеннән башка килә алмады Вәсилә яраткан мәктәбенә. Авыр чир утыз ике яшьлек чибәр хатынны, аяктан яздырып, урынга беркетте. Көннән көнгә сүнә барды Вәсилә, корый барды. Хастаханәдә дә аңардан тиз баш тарттылар. Үзенә берни әйтмәсәләр дә, табиблар Вәсиләнең ире Ниязны ачыктан-ачык кисәттеләр: “Без ярдәм итәрлек түгел...” Бианасы Кәримә карчык киленен им-томлап та карады. Тик Вәсиләне аягыннан еккан авыр чир китәргә килмәгән иде шул. Айлар буе ятты да ятты урында Вәсилә. Берни аңламаган биш яшьлек кызы Ләйлә белән аңардан да кечерәк улы Фәрит кенә: “Әни, тор инде. Кайчан мәктәпкә барасың?”, - дип җанын кыйдылар.
    2267
    1
    29
  • 12 октябрь 2019 - 11:30
    БУШ ЙОРТ Туганыннан артык күреп яраткан күршесе Зөһрә карчык үлеп, өч-дүрт ел үтүгә, аның өен авылның теге башында яшәгән ике балалы, яше утыздан арткан Зөлфәт сатып алгач, ялгызы яшәп яткан Гөлсемнең тынычлыгы югалды. Зөлфәтнең авыл халкына ясаган этлекләрен күреп-ишетеп белгән хатын, яңа күршеләре белән бик якыннан аралашмаса да, йорт-бакчалары терәлеп торгач, алардан качып та яши алмады.
    2003
    0
    15
  • 26 сентябрь 2019 - 15:08
    ПЕРӘ Вәсил бүген дә иртә таңнан, әнисе урыныннан кузгалып кыштыр-мыштыр йөри башлауга ук, йокысыннан торып утырды. Әнә ул инде кичтән үк әзерләп куелган утыннарны мичкә тутырып, ут үрләтеп җибәргән, сыерны савып кереп, сөтен дә сөзеп куйган. Менә хәзер самавырга чиләктән су салыр, торбасына яңа өлгергән кузлы күмерләрне өстәп җибәрер. Мичтә дөрләгән ялкынга, самавыр торбасы «тәрәзәчек»ләреннән күз кыскан кузларга карап утырырга ярата ул. Улының иртәләрен әнә шулай онытылып, утларны күзәтеп утыруын әнисе сизми диярлек. Сизеп тә игътибар итмиме? Комачауламагач, ярый, утырсын инде, ихтыяры, дияме?
    1964
    0
    14
  • 10 октябрь 2019 - 16:48
    ТУКТАЛЫШ “Тизрәк! Тизрәк!..” Кыска гына мизгелгә аңына килгән Айдар үз янында кайнашкан ак халатлы кешеләрнең кем икәнлеген дә, кая ашыкканнарын да аңламыйча, бөтен тәненә таралган кискен авыртудан тагын аңын җуйды... Тукталышта юл аша чыгарга басып торганда килеп бәрелгән машинаны ул хәтерләмәде. Изелгән аякларын бот төбеннән кисәчәкләрен белми иде әле утыз тугыз яшьлек авыл укытучысы...
    1865
    2
    24
  • 13 октябрь 2019 - 16:16
    ТУГАННАР Хәрби хезмәтнең ярты срогын диярлек бер кисәтү-искәрмәсез үтәгән Айратны часть командиры үзенә чакырып алды. “Рядовой Галимов, менә сиңа чираттан тыш ялга приказ. Вакытында килеп җит”,- дип искәртте. Туган өенә кайтып килергә бик өметләнсә дә, егет бу мәсьәлә болай тиз генә чишелер дип көтмәгән иде. Әнә, хезмәткә аннан алда алынган иптәшләренең дә кайберсе әле ялга кайтмаган.
    1642
    1
    34

  • 23 сентябрь 2019 - 15:32
    ЖВАЧКА: "БҮГЕН МИНЕМ ТУГАН КӨН!" Бүген без көненә берәр пачка чәйни торган ЖВАЧКАның туган көне. Аңа ничә яшь дип уйлыйсыз? Ничек уйлап тапканнар? Хәзер беләбез!
    207
    0
    0
  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    273
    0
    2
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019