АВЫЛДА ЯШЕЛЧӘЛӘРНЕ... ЭКОБОКСТА ҮСТЕРӘЛӘР!

Авыллардагы гаиләләр дә трендтан калышмый! Әнә, Балтач районы Кариле авылында яшәүче Мәрдановлар гаиләсенең бакчада да, өйләрендә теплицалары бар икән. Нигә шулай икегә ярылалар, дисезме? Бакчада яшелчәне гади форматта үстерсәләр, өйдә – экобокста! “Растим помогая” республика конкурсында җиңеп, шундый серле мини-теплица откан алар.

Авыл җирендә торып та, сити-фермерлык юнәлеше белән шөгыльләнеп булганлыгын дәлилли Мәрдановлар. Сүз уңаеннан, сити-фермерлык – киләчәк һөнәре. Ул “Атлас новых профессий” проектында киләчәктәге 100 яңа һөнәр исемлегенә кергән.
Сити-фермер – эре шәһәр биналарында, түбәләрендә агросәнәгать хуҗалыгын булдыручы, шул өлкәдә хезмәт күрсәтүче белгеч. Ул шәһәрдәге вертикаль фермада (атвоном һәм экологияле конструкция) үсемлекләр үстерә. Беренче вертикаль ферма 2012 елда Сингапурда пәйда булган. Хәзерге вакытта авыл хуҗалыгы юнәлешендәге күктерәүләр Көньяк Корея, Кытай, Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, АКШ, Франциядә булдырыла.

Яңа проект – яңа максат


Татарстанның Аграр яшьләр берләшмәсе прогрессив үсемлекчелек буенча белем бирү кластерын башлап җибәргән. Ул Татарстан авылларында яшәүче яшь гаиләләр республика конкурсы кысаларында уздырылган. Аны “Татарстан республикасы авыл яшьләре” дәүләт программасы буенча тормышка ашыралар. Әлеге проектта авыл хуҗалыгында сити-фермерлык юнәлешен популярлаштырырга җыеналар. Бу эшне башта студентлар белән башлап җибәрсәләр, быел бу эшкә яшь гаиләләрне дә җәлеп иткәннәр.

Әлеге проект республикада беренче тапкыр уздырыла. Моның өчен районнарга хатлар җибәрелгән. Катнашучылар мотивацион хат, видеороликлар җибәргән. Алар яшьләргә авылда яшәү өчен нинди шартлар тудырылганлыгы, ни өчен авылда яшәргә калулары турында сөйләгән. Аграр яшьләр берләшмәсе Россиянең Президент грантлары фонды тарафыннан уздырылган конкурста 800 мең сум откан. Шушы акчага әлеге проектны оештырганнар.



– Без әлеге конкурста җиңеп чыкканнарга экобокслар тапшырдык. Ул үсемлекләрнең үсү, уңыш бирү шартлары тудырылган ябык экосистеманы хәтерләтә. Гаиләләр анда бөтнек, укроп, салат кебек яшеллекне үстерә ала. Әлеге тартма гидропоника системасы ярдәмендә эшли. Шулай итеп, без яшь гаиләләрне яңа компетенциягә өйрәтәбез. Җитмәсә, шушындый форматта яшеллек үстергәндә, гаиләдәге балалар да биологик процессларны, мисал өчен, фотосинтезны, карап үсә, – ди Татарстанның Аграр яшьләре берлеге оешмасы матбугат хезмәте Рания Сабирова.

Шушы җиңүчеләр сити-фермер дигән һөнәргә төшенәчәк. Бу максаттан алар прогрессив үсемлекчелек буенча белем бирү программасын узачак, ел дәвамында экобоксларда яшеллек үстерәчәк. Шулай итеп, бу аларга дөнья трендларын белергә, яңа төр үсемлекчелек технологияләре белән танышырга мөмкинлек бирәчәк.

Әлеге бәйгедә республиканың 23 районыннан 50 гаилә катнашкан. Махортовлар (Алекеевск районы), Ситдыйковлар (Апас), Мәрдановлар (Балтач), Куглеевлар (Алабуга), Бокаревлар (Зәй), Исмәгыйлевлар (Мамадыш), Калягиннар (Менделеевск), Шайнуровлар (Саба районы) гаиләләре җиңүгә лаек булган. Мәрдановлар гаиләсе белән элемтәгә кереп, әлеге күз күрмәгән, колак ишетмәгән экобокстан нинди уңыш җыеп булуы турында сораштык.

Бакчада да, өйдә дә теплица!


Мәрдановлар гаиләсенә конкурсларда катнашу ят нәрсә түгел. Шуңа да әлеге бәйгегә ролик әзерләү дә авыр булмаган аларга. 7 яшьлек уллары Раил баянга йөри, 5 яшьлек Раян, 4 яшьлек Раидә шахмат, бию түгәрәкләрендә шөгыльләнә. Видеода гаилә тормышы мизгелләрен чагылдырган алар. Бу эштә әниләре Роза ханым актив булган.



– Безнең бабай да агроном булган. Ул безгә яшелчә үстерү нечкәлеген өйрәтте. Бакчабыз зур, кыярлар-помидорлар – бөтенесе үзебезнеке. Экобокс кебек яңа җиһазның өйдә пәйда булуы безне бер дә куркытмады. Ул шул ук мини-теплица инде, бары тик өйдә эшли торганы гына. Орлыгын саласың, суын сибәсең, программа куясың да, көтәсең генә, – дип елмая гаилә башлыгы Раушан Мәрданов.

Әлеге экобокста балчык тутырылган савытлар урнашкан. Аларга орлык саласың, башта тишелеп чыгу режимына куясың. Аннан соң, 3-4 яфрак күренә башлагач, башка режимга күчерәсең. Бу тартма шулкадәр акыллы ки: хәтта температураны үз саклый, көн озынлыгын үзе билгели. Яшелчәләр өчен махсус ашламалар да бар икән анда.

Хәзерге вакытта мондый мини-теплица Мәрдановларның өйләрендә тора. Озынлыгы – 1 метр, киңлеге һәм биеклеге – 80 сантиметр. Әлегә гаилә петрушка утыртып караган. Бүген бакчаларында да яшелчә үсә, шуңа ныклап торып экобоксларны тышта буран котырган вакытта рәхәтләнеп кулланырга җыеналар. Шунысы да бар: әлеге кечкенә савытларда сабагы тәбәнәк булган кыяр-помидорның махсус сортларын да үстереп булачак.

– Аграр яшьләр берлегеннән мондый бүләкне бик рәхәтләнеп кабул иттек. Бакча яраткан, яшелчә үстергән кешегә бу ел әйләнәсе витамин ашау мөмкинлеге дигән сүз бит. Балаларыбыз да экобокс белән кызыксына. Аеруча орлык тишелеп чыкканын күзәтәләр. Алга таба, петрушка үсеп чыккач, башка әйберне балчыгын алыштырып утыртырга ниятлибез, – ди Раушан әфәнде.


Алинә МИННЕВӘЛИЕВА


Фотолар Татарстанның Аграр яшьләр берләшмәсе матбугат үзәгеннән алынды.

Нравится
Комментарии (0)
Осталось символов:
Шәп укыла
  • 6 сентябрь 2019 - 14:06
    ӘТИ ЙОРТЫ Гөлсинурга авылда атасыннан мирас булып калган йортлары турында әнисе Сәвия бүген тагын шалтыратты: - Кызым, син кайчан барып рәтләп киләсең инде андагы эшләрне? Эчендәге әйберләрен җыеп түгәргә дә, сатарга кирәк инде өйне. Күпме торыр ул? Болай хуҗасыз килеш торса, тиз черер. Урыны да әйбәт йортның. Авыл уртасында. Хакларның әле әйбәт чагы. Акчасы артык булмас, кирәк җире табылыр.
    4630
    2
    91
  • 8 сентябрь 2019 - 10:29
    ИСКЕ ЙОРТ Яңа йорт салып, анда күченгәнгә тугыз ел үтсә дә, Гайшә карчык түбәләре тишелгән, ишеге кыйшайган, күбесенчә келәт вазифасын үтәгән иске өйне сүтәргә улы Рәискә моңа хәтле һич кенә дә ризалык бирергә теләмәде. Рәис, иске йортны сүтик, дип ничә кат сүз башламасын, Гайшә әби улының игътибарын башка якка бора торды, я аңа бик тә мөһим бүтән эш табып биргәләде.
    2655
    1
    76
  • 5 сентябрь 2019 - 10:08
    ӘНИ, СУ БИР! Зур хастаханәнең реанимация бүлеге янында күн эскәмиягә сеңеп диярлек утырган, ябык гәүдәле, башына ак яулык бәйләгән, моңсу-җитди кыяфәтле карчык яныннан табиблар, шәфкать туташлары тыз-быз үтеп йөри. Инде икенче атна моннан китми диярлек утырган әби аларның барысын да өмет тулы карашы белән каршы ала һәм сагыш белән озатып кала. Шәфкать туташлары... Нинди мәгънәле бу исем! Шәфкатьле!.. Менә берәрсе янына килер дә, әйтер кебек: ”Әбекәй, кызыгыз терелде. Бүген аны өйгә алып кайтып китәрсез”, - дияр кебек.
    2327
    0
    56
  • 24 август 2019 - 18:02
    ӘНИЗӘР (ХИКӘЯ) Алар газета-журнал нәшриятында очраштылар. Әнизәр, бер кочак кәгазь күтәреп лифттан чыгып килгәндә, колагына телефонын “ябыштырган” берәү белән бәрелеште.
    1784
    0
    19
  • 2 сентябрь 2019 - 14:57
    СУКЫР ЯЗМЫШ Электричкада кеше күп түгел. Көпә-көндез ник бушка куалардыр бу кадәр тимер өемен?! Әллә шул кеше юклыккамы – тавыш-тынсыз гына, шыңшып кына йөри ул бүген.
    1502
    0
    18

  • 27 август 2019 - 11:02
    РОССИЯДӘ ШӘП ФИЛЬМ ТӨШЕРӘ БЕЛӘЛӘР! 27нче август – Россия кинематографиясе көне. Россиядә, Совет чорында төшерелгән фильмнарга карата шикләнеп караучылар шактый, әмма син андыйлардан булсаң, бу язманы ябып куярга ашыкма, чөнки Россия кинематографиясе “Ёлки”, “Притяжение”, “Бабушка лёгкого поведения” ише чүп-чардан гына тормый. Һәм без сиңа блогер Badcomedian фикеренчә иң яхшы 5 рус телле фильм тәкъдим итәбез!
    94
    0
    2
  • 15 август 2019 - 09:28
    142 ЕЛ РӘТТӘН ЯҢГЫРЫЙ ТОРГАН СҮЗ! Нәкъ 142 ел элек, 1877 елның 15 августында Томас Эдисон телефоннан сөйләшкәндә «Hello» («Алло») сүзен кулланырга тәкъдим итә.

    1876 елда Филадельфияның бөтендөнья күргәзмәсендә Александр Белл исемле...
    94
    0
    0
  • TAT CULT FEST 2019
  • ПИТРАУ-2019: КАРЕНДӘШЛӘР, АРУМЫ СЕЗ?
  • ПЕЧӘН БАЗАРЫ – 2019